Lĩnh vực hoạt động

Tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn: Nhiều vấn đề đặt ra

  • 00:41 - 14/12/2012
  • 1996

Chương trình tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn (LĐHANT) để bán trực tiếp tới từng hộ dân theo chủ trương của Chính phủ đã và đang đem lại lợi ích to lớn cho người dân khu vực tiếp nhận. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu đến năm 2015, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải tổ chức bán điện đến tất cả khách hàng sử dụng điện trong cả nước theo chỉ đạo của Chính phủ còn nhiều vấn đề đặt ra và tuỳ thuộc vào sự quyết tâm của mỗi địa phương.

Để bán điện đến tất cả khách hàng sử dụng điện trong cả nước, còn phải tùy thuộc vào sự quyết tâm của mỗi địa phương.

* Chưa bàn giao vì còn lợi nhuận

Quản lý 21 tỉnh, thành phía Nam, Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVN SPC) đang bán điện trực tiếp đến trên 4,7 triệu hộ dân nông thôn, đạt tỷ lệ gần 97,3%, phần còn lại do các tổ chức điện nông thôn (ĐNT) khác mua của ngành điện theo giá bán buôn và bán lẻ đến các hộ dân phía sau công tơ tổng; trong đó, tập trung ở 3 tỉnh An Giang, Bình Thuận và Trà Vinh.

Tại tỉnh Bình Thuận, mặc dù Công ty Điện lực Bình Thuận đã lập kế hoạch sẵn sàng tiếp nhận LĐHANT từ các tổ chức bán lẻ ĐNT bàn giao nhưng hiện nay, tỉnh này vẫn còn 5 Công ty CP ĐNT cấp huyện là Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Tánh Linh và Công ty TNHH Phúc Đạt Thành, chiếm gần 18% sản lượng toàn tỉnh chưa bàn giao cho ngành điện quản lý. Đây cũng là tỉnh còn số lượng tổ chức ĐNT nhiều nhất trong EVN SPC. Lý giải về vấn đề  này, ông Nguyễn Tấn Lân, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Bình Thuận cho biết có nhiều lý do nhưng trước hết là địa phương không muốn bàn giao lưới điện. Các công ty CP được đánh giá là đang hoạt động có hiệu quả, lãi nhiều do hưởng cơ chế chênh lệch giá điện khá lớn. Các tổ chức này được hưởng lãi từ phần lỗ mà ngành điện phải gánh chịu là điều hết sức nghịch lý.

EVN SPC cũng cho rằng quy định về giá bán điện hiện hành có sự chênh lệch rất lớn giữa giá mua buôn và giá bán lẻ (chênh 186 đồng/kWh cho 50 kWh đầu tiên), nhiều nơi bán cao hơn giá trần Chính phủ quy định nên các tổ chức ĐNT đang kinh doanh có lãi rất cao vì vậy cương quyết không đồng ý bàn giao, mặc dù đã có chủ trương của chính quyền địa phương.

Ninh Thuận là tỉnh có số người Chăm chiếm 41,6% tổng số người Chăm cả nước và cũng là một trong những địa phương đạt tỷ lệ bán điện đến hộ dân nông thôn cao nhất cả nước (99,96%). Tuy nhiên, tỉnh này vẫn còn 3 HTX ở huyện Ninh Phước chưa bàn giao LĐHANT là Mông Nhuận, Hữu Đức và dịch vụ Cà Ná với gần 5.200 khách hàng. Đánh giá của Sở Công Thương Ninh Thuận cho thấy các HTX này chưa ký đủ hợp đồng mua bán điện đối với các hộ sử dụng điện theo từng mục đích sử dụng điện, bán điện không đúng theo giá quy định…. Mặc dù HTX Mông Nhuận đã đồng ý bàn giao LĐHA cho Công ty Điện lực Ninh Thuận tiếp nhận, quản lý và kinh doanh với hình thức hoàn trả LĐHA hiện hữu do HTX quản lý và Công ty Điện lực Ninh Thuận sẽ đầu tư LĐHA mới để bán điện trực tiếp đến các hộ dân. Tuy nhiên, đã hơn một năm trôi qua, HTX vẫn chưa họp được đại hội cổ đông để thống nhất vấn đề bàn giao.

EVN SPC cho biết, hiện nay, trên địa bàn 21 tỉnh phía Nam còn 327 xã, thị trấn có các tổ chức ĐNT bán điện với 578.892 hộ dùng điện sau công tơ tổng. 27 tổ chức ĐNT còn hoạt động trên địa bàn đều đáp ứng các tiêu chí theo quy định tại Quyết định số 21/2009/QĐ-TTg ngày 12/02/2009 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư hiện hành về giá bán điện của Bộ Công Thương. Các tổ chức này hiện chưa đồng ý bàn giao lưới điện và chính quyền địa phương cũng đã có báo cáo Bộ Công Thương đề nghị được tiếp tục hoạt động theo quy định, không phải bàn giao cho ngành điện. Sở Công Thương các tỉnh đã cấp giấy phép hoạt động điện lực cho các tổ chức này.

* Nhiều vấn đề đặt ra

Để hoàn thành mục tiêu 100% số hộ dân nông thôn được mua điện trực tiếp của ngành điện vào năm 2015, đại diện nhiều Công ty Điện lực cho rằng đã đến lúc cần phải xem lại cơ chế giá buôn cho các tổ chức ĐNT, vì cơ sở xây dựng chi phí giá thành chưa có tổ chức chuyên ngành thống nhất nào ban hành. Điều này dẫn đến các tổ chức bán điện ở nông thôn được hưởng lợi nhuận lớn mà không góp phần giảm bù lỗ cho ngành điện, ảnh hưởng đến tăng giá điện. Qua đó, các đơn vị cũng kiến nghị Chính phủ sớm xoá bỏ cơ chế bao cấp bù chéo giá điện cho đối tượng giá bán là các tổ chức ĐNT.

Cũng vì lợi nhuận nên các tổ chức ĐNT để cho người dân sử dụng điện trên địa bàn quản lý của mình không theo quy định của Nhà nước. Ở Bình Thuận là một ví dụ. Nhiều năm gần đây, nhiều hộ nông dân đã lấy nguồn điện từ các trạm biến áp (TBA) công cộng để thắp đèn thanh long, làm quá tải, gây sự cố, cháy máy biến áp… gây tốn kém cho ngành điện mà còn ảnh hưởng đến cung cấp điện cho các hộ dân đang sống ở khu vực đó. Chưa kể trồng thanh long được coi là hộ sản xuất công nghiệp nhưng vẫn dùng điện theo giá sinh hoạt.

Trong khi đó, hệ thống LĐHT của các công ty CP được đầu tư xây dựng khá lâu, việc quản lý, bảo dưỡng không tốt, gây tổn thất điện năng lớn. Chỉ tính trong giai đoạn 2008 – 2010, tổn thất điện năng khu vực tiếp nhận  chiếm 0,1% tổn thất điện năng của toàn Tổng Công ty; bình quân ở khu vực tiếp nhận là 10,95%. Chưa kể doanh thu tăng thêm sau tiếp nhận (giai đoạn 2008 – 2010) là 85 tỷ đồng/năm.  Cụ thể như ở Bình Thuận, tổn thất LĐHT của các công ty CP ĐNT là trên 7,5%, nếu các công ty này quản lý cả lưới điện trung thế 22kV thì tổn thất điện năng sẽ trên 10%. Còn ở Ninh Thuận, tổn thất điện năng bình quân của các tổ chức ĐNT cũng từ 25-30%. Mặt khác, do nguồn vốn hạn hẹp nên các tổ chức bán lẻ ĐNT xây dựng lưới điện nông thôn chắp vá, không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn.

Sau khi tiếp nhận LĐHA, các Công ty Điện lực đã dùng chi phí sản xuất kinh doanh để thực hiện ngay việc sửa chữa tối thiểu và thay mới toàn bộ công tơ bán điện khách hàng nhằm đảm bảo lưới điện vận hành an toàn, đúng quy định về pháp lệnh đo lường. Tuy nhiên, việc sửa chữa tối thiểu chỉ là giải pháp tình thế do chi phí thực hiện có hạn và hơn hết là do quy định về sử dụng chi phí sản xuất kinh doanh điện không cho phép nâng cấp tài sản lưới điện hiện hữu.

Đối với các tổ chức ĐNT đồng ý bàn giao LĐHA, vấn đề xử lý an toàn điện, chất lượng điện và tổn thất điện năng sau tiếp nhận đang là một vấn đề nan giải của Tổng Công ty và Công ty Điện lực, cần phải huy động một nguồn vốn rất lớn để đầu tư cải tạo, nâng cấp.

Bên cạnh đó, phần lớn các tổ chức ĐNT có lực lượng nhân sự rất lớn và hầu hết đều yêu cầu phải tiếp nhận cả bộ máy nhân sự của họ thì mới bàn giao. Tuy nhiên, đa số những người tham gia hoạt động kinh doanh điện của các tổ chức này đều không đáp ứng về trình độ văn hóa lẫn chuyên môn kỹ thuật - nghiệp vụ theo tiêu chuẩn của ngành điện.

* Áp dụng mô hình ký hợp đồng dịch vụ

Có thể khẳng định, việc tiếp nhận LĐHANT để bán điện trực tiếp đến người dân sẽ gia tăng khối lượng quản lý về lưới điện và khách hàng. Để giải quyết áp lực gia tăng dân sự làm giảm năng suất lao động, Tổng Công ty đã yêu cầu các Công ty Điện lực sắp xếp tổ chức để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ sản xuất kinh doanh theo kế hoạch trong điều kiện khối lượng quản lý tăng cao. Đặc biệt là áp dụng mô hình ký hợp đồng dịch vụ bán lẻ điện năng (DVBLĐN) để tham gia ghi chỉ số công tơ và thu tiền điện.

Việc ghi số điện, thu tiền tại các khu vực tiếp nhận nói riêng và khu vực nông thôn nói chung do các cá nhân ký hợp đồng làm DVBLĐN đảm trách. Các Điện lực cũng ưu tiên tuyển những người của các tổ chức ĐNT đã tiếp nhận, là người địa phương thành thạo địa bàn… nhưng phải đáp ứng các quy định trong Quy chế về tổ chức và hoạt động DVBLĐN của EVN.

Các cá nhân làm dịch vụ này đều được các Công ty Điện lực đào tạo, bồi huấn nghiệp vụ chuyên môn để thực hiện nhiệm vụ ghi chỉ số công tơ và thu tiền. Ngoài ra còn đảm nhiệm thêm việc nắm bắt khách hàng sử dụng điện sai mục đích, khách hàng vi phạm sử dụng điện, gửi tờ rơi tuyên truyền tiết kiệm điện – an toàn điện, báo cáo các trường hợp khiếm khuyết lưới điện... và có các quy định thưởng phạt rõ ràng.

Hiện nay, toàn Tổng Công ty đã ký hợp đồng với 2.787 trường hợp làm DVBLĐN, đảm nhận việc ghi chỉ số, thu tiền điện cho 2.045/2.515 xã, phường, thị trấn. Bình quân mỗi dịch vụ được hưởng thù lao khoảng 3,5 triệu đồng/người/tháng.

Thời gian tới, Tổng Công ty sẽ tiếp tục củng cố, duy trì và phát triển mô hình DVBLĐN để thực hiện công tác thu tiền điện, góp phần tăng năng suất lao động cho các Công ty Điện lực và Tổng Công ty. Bên cạnh đó, tạo điều kiện nâng cao trình độ giao tiếp cho người ký hợp đồng DVBLĐN, giải quyết các yêu cầu cơ bản với khách hàng mua điện. Đồng thời ổn định và nâng cao thu nhập, tạo điều kiện để người ký DVBLĐN gắn bó lâu dài với ngành điện./.

(Còn tiếp)

Đánh giá bài viết
EVNnews

Bài viết liên quan