Page 49 - Cẩm nang sức khỏe

Đào thải chất chuyển hóa
Nước giúp cho quá trình dào thải các chất cặn bã trong quá trình chuyển

hoá vật chất của cơ thể. Mỗi ngày, một người trưởng thành đào thải khoảng 1,5
lít nước tiểu trong đó chứa nhiều chất thải chuyển hoá của cơ thể như amoniac,
ure, cặn oxalat kim loại nặng... Một số kim loại nặng có thể đào thải qua đường
mồ hôi vì vậy rối loạn bài tiết mồ hôi và nước tiểu dẫn đến ứ đọng các chất thải

chuyển hoá trong cơ thể, hậu quả là cơ thể bị nhiễm độc. Nước giúp cho quá trình
đào thải phân được thuận lợi, vì lý do nào đó, lượng phân trong đại tràng bị kiệt
nước dẫn tới táo bón gây ra nhiều phiền phức cho cơ thể. Nguyên tắc của một số
loại thuốc chống táo bón là tăng quá trình hút nước từ cơ thể vào đại tràng giúp

phân mềm hơn, nhu động ruột vừa phải, đôi khi ở những người bị táo bón phải
dùng nước thụt vào đại tràng qua hậu môn để giúp cho quá trình đại tiện đào thải
phân.

2.3. Nhu cầu dinh dưỡng

2.3.1. Chuyển hóa cơ bản

Chuyển hóa cơ bản là năng lượng cơ thể tiêu hao trong điều kiện nghỉ ngơi,
không tiêu hóa, không vận cơ, không điều nhiệt. Đó là nhiệt lượng cần thiết để
duy trì các chức phận sống của cơ thể như: tuần hoàn, hô hấp, bài tiết, duy trì thân
nhiệt.

Chuyển hóa cơ bản (xác định lần đầu bởi Boothby và Sandiford) được đo
lúc mới ngủ dậy buổi sáng, chưa vận động, sau khi ăn khoảng 12-18 giờ.

Chuyển hóa cơ bản bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như: giới (nữ thấp hơn
nam); tuổi (càng ít tuổi chuyển hóa cơ bản càng cao); hormon tuyến giáp(cường
giáp làm tăng chuyển hóa cơ bản, suy giáp làm giảm chuyển hóa cơ bản)….

Để tính chuyển hóa cơ bản, trong phòng thí nghiệm sinh lý người ta đo trực
tiếp thông qua lượng ôxy tiêu thụ. Trong dinh dưỡng thực hành, các cách tính sau

thường được áp dụng: tính chuyển hóa cơ bản theo công thức của Tổ chức Y tế
Thế giới (WHO), theo công thức của Haris-Benedict, hoặc dựa trên các kết quả
thực nghiệm.

2.3.2. Nhu cầu các chất sinh năng lượng

a) Nhu cầu glucid của cơ thể

Theo nhu cầu khuyến nghị của người Việt Nam, năng lượng do glucid cung
cấp hằng ngày chiếm từ 56-70% tổng nhu cầu năng lượng của cơ thể. Không nên
ăn quá nhiều glucid tinh chế như đường, bánh kẹo, bột tinh chế hoặc đã xát kỹ.

Nếu khẩu phần thiếu glucid, người ta có thể bị sút cân và mệt mỏi. khẩu
phần thiếu nhiều sẽ có thể dẫn tới hạ đường huyết hoặc toan hóa máu do tăng thể
cetonic trong máu. Nếu ăn quá nhiều glucid thì lượng glucid thừa sẽ được chuyển

31