Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVN SPC) với chức năng quản lý phân phối và kinh doanh điện năng qua hệ thống lưới điện trải rộng trên địa bàn 83.000km2 của 21 tỉnh, thành phố, phục vụ cho hơn 5,7 triệu khách hàng dùng điện, có đặc thù mật độ khách hàng cao ở khu vực thành thị và giảm thấp ở khu vực nông thôn.
Ảnh minh họa: Ngọc Hà
Chiếc áo cũ
Hiện nay, EVN SPC có hơn 99% công tơ bán điện cho khách hàng là công tơ cơ khí. Với loại công tơ này, chỉ đo đếm điện năng tiêu thụ của khách hàng, không thể khai thác các thông số khác phục vụ công tác thống kê, quy hoạch và dự báo, đặc biệt là các chức năng như chống lấy cắp điện, bảo vệ quá dòng và quá áp, cảnh báo rò điện hay điều khiển đóng cắt từ xa.
Việc ghi chỉ số, phúc tra ghi chỉ số cũng đều phải thực hiện bằng phương pháp thủ công. Hàng tháng, các đơn vị phải cử nhân viên đến tận địa điểm lắp đặt công tơ để đọc và ghi chỉ số điện khách hàng sử dụng. Với phương này có thể sẽ xảy ra trường hợp ghi không đúng sản lượng điện khách hàng đã sử dụng, làm ảnh hưởng đến xác định tổn thất điện năng, khó kiểm tra, ngăn chặn tiêu cực trong quản lý do yếu tố con người tác động. Để khắc phục, các đơn vị phải tăng cường công tác kiểm tra, theo đó, phải bổ sung nhân lực.
Đặc biệt, hệ thống đo đếm hiện nay cũng không thể đáp ứng yêu cầu vận hành thị trường điện tự do đã được phê duyệt về lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh giai đoạn 2015-2020, yêu cầu triển khai ứng dụng công nghệ đo đếm, truyền dữ liệu và xử lý dữ liệu, dịch vụ khách hàng.
Định hướng phát triển
Để có định hướng đúng đắn và phát triển bền vững, EVN SPC đang từng bước tìm hiểu công nghệ và thực tiễn ứng dụng một số quốc gia có trình độ tự động hóa cao trong ngành điện trên thế giới như các quốc gia ở Bắc Mỹ, Châu Âu, và một số quốc gia khu vực Đông Á, khối ASEAN có đặc trưng quản lý và tương đồng về qui mô quản lý như Việt Nam.
Theo đặc thù khu vực địa lý cung cấp điện và đặc thù khách hàng dùng điện, EVN SPC định hướng hoàn thiện hệ thống đo đếm theo 4 vùng, gồm: Hệ thống đo đếm ranh giới giao nhận điện; hệ thống đo đếm khách hàng sử dụng trạm riêng, trạm công cộng; hệ thống đo đếm khách hàng hạ thế sao trạm công cộng khu vực thành phố, thị xã và hệ thống đo đếm khách hàng hạ thế sai trạm công cộng khu vực nông thôn.
Qua phân tích ưu, khuyết điểm, sự phù hợp, tham khảo thực tiễn ứng dụng của đơn vị trong Tập đoàn, các nước trong và ngoài khu vực, EVN SPC lựa chọn các công nghệ phù hợp với thực tế.
Đối với các vị trí đo đếm ranh giới giao nhận điện tại trạm 110kV thực hiện phương thức thu thập dữ liệu qua cáp lấy dữ liệu công tơ về Server đặt tại trạm, các dữ liệu này sẽ được đồng bộ về Server Tổng công ty do công ty Viễn thông và Công nghệ thông tin quản lý qua mạng WAN. Riêng đối với các ranh giới chuyển tải hộ chỉ thực hiện phương thức thu thập từ xa qua mạng viễn thông GPRS/GSM.
Đối với hệ thống đo đếm bán điện khách hàng hạ thế sau trạm công cộng khu vực thành phố, thị xã, thu thập dữ liệu từ xa dùng công nghệ PLC về bộ tập trung, rồi truyền về Server đặt tại công ty điện lực qua mạng viễn thông GPRS/GSM. Trong trường hợp lưới điện chưa đạt chuẩn ứng dụng công nghệ PLC thì tạm thời sử dụng công nghệ RF kết hợp thiết bị ghi điện cầm tay (HHU).
Đối với hệ thống đo đếm bán điện khách hàng hạ thế sau trạm công cộng khu vực ngoài thành phố, thị xã, thị trấn áp dụng giải pháp thu thập số liệu qua HHU bằng công nghệ RF.
Qua thời gian nghiên cứu, phân tích và lựa chọn công nghệ, từ tháng 7-2011, EVN SPC đã triển khai thí điểm công nghệ PLC, chương trình này đã được thí điểm ở 8 đơn vị trực thuộc với 26.612 công tơ tại 91 trạm công cộng. Kết quả, đến nay, tất cả các trạm đều kết nối hệ thống, công tơ đo đếm đạt yêu cầu, tỷ lệ truyền đạt yêu cầu 98%-100%.
Để đảm bảo thực hiện thành công định hướng phát triển hệ thống đo đếm, Chính phủ sớm phê duyệt Lộ trình phát triển lưới điện thông minh ở Việt Nam; theo đó, có cơ chế vốn để thực hiện chiến lược hoàn thiện hệ thống đo đếm điện năng, cũng như phục vụ các định hướng và mục tiêu chiến lược quốc gia. Bên cạnh đó, EVN sớm có quy hoạch tổng thể về chiến lược phát triển công nghệ phù hợp cho từng đơn vị, đồng thời xây dựng cơ sở hạ viễn thông chung nhằm đảm bảo chất lượng, độ bảo mật, độ tin cậy và độ sẵn sàng của hệ thống điện Việt Nam.
