Theo nội dung của thị trường bán buôn điện cạnh trạnh, các Tổng công ty Điện lực là đơn vị mua bán điện hoặc thông qua các hợp đồng mua bán điện với các bên bán điện với giá thoả thuận (trực tiếp với nhà máy điện, gián tiếp thông qua giao dịch mua bán) hoặc mua điện trên thị trường giao ngay với giá của thị trường để có đủ sản lượng bán điện cho các khách hàng của mình. Chi phí mua điện của Tổng công ty sẽ phụ thuộc vào các hợp đồng mua điện và mua điện trên thị trường giao ngay.Về mặt khách hàng: Tổng công ty có khả năng mất một số khách hàng lớn đủ điều kiện có thể tham gia mua điện như một đơn vị mua điện độc lập trên thị trường, Bộ Công Thương sẽ công bố các khách hàng nào là đơn vị mua điện dựa vào các ngưỡng sản lượng/công suất mua điện hàng năm. Về mặt dịch vụ phân phối: Tổng công ty có chức năng cung cấp dịch vụ phân phối điện và được hưởng phí dịch vụ phân phối điện. Tổng công ty vẫn duy trì chức năng bán điện cho các khách hàng không tham gia thị trường với khung giá theo quy định của Nhà nước.
Hiện nay, Công ty Mua bán điện mua toàn bộ sản lượng phát của hệ thống (ngoại trừ các nhà máy thuỷ điện đa mục tiêu) thông qua các hợp đồng với các nhà máy điện trên 30 MW và các nhà máy IPP sử dụng năng lượng tái tạo. Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVN SPC) thực hiện mua điện thông qua duy nhất một Hợp đồng mua bán điện với Công ty Mua bán điện trong đó liệt kê tất cả các điểm đo giao nhận điện liên quan. Sản lượng tại các điểm đo được chốt vào ngày đầu tháng theo biểu giá thời gian bình thường, cao điểm, thấp điểm. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) dựa trên các chi phí đầu vào như nhiên liệu, khấu hao... để tính giá bán của EVN cho Tổng công ty. Giá bán này có thể được EVN điều chỉnh vài lần trong năm phù hợp với tính toán tài chính theo yêu cầu. Các khách hàng của Tổng công ty phụ thuộc vào yếu tố địa lý chỉ mua điện từ Tổng công ty và theo khung giá quy định. Các chi phí liên quan đến yếu tố đầu tư, bảo trì vận hành lưới điện được tính chung vào chi phí sản xuất kinh doanh và Tổng công ty không được tính doanh thu từ việc cung cấp dịch vụ phân phối.
Chuyển từ cơ chế quyết toán sản lượng thực tế từng tháng và mua theo giá đã cân đối từ phía Tập đoàn sang cơ chế mà một mặt phải đảm bảo phần sản lượng duy trì việc cung cấp điện ổn định mặt khác sản lượng mua phải phù hợp với nhu cầu phụ tải theo biểu giá thời gian để tối ưu hoá chi phí mua điện. Dự báo nhu cầu phụ tải, nắm được sản lượng điện phải mua theo các biểu giá kết hợp với việc mua bán điện thông qua các hợp đồng mua bán vật lý hoặc tài chính, với các đối tác khác nhau, với các điều kiện thoả thuận khác nhau, với các yêu cầu về quản lý rủi ro; nâng cao dịch vụ khách hàng, cung cấp cho khách hàng các dịch vụ tốt nhất nhằm giữ các khách hàng đủ điều kiện tham gia thị trường hoặc thu hút các khách hàng từ các khu vực khác như một phần để bảo vệ và tăng cường doanh thu; công tác nâng cao độ ổn định trong cung cấp điện, tình trạng vận hành lưới điện cũng là yếu tố tăng doanh thu thông qua thu phí dịch vụ phân phối. Nhằm thực hiện các yêu cầu đặt ra, công tác tổ chức phù hợp xuyên suốt từ Tổng công ty đến các đơn vị phải được thực hiện theo yêu cầu của thị trường điện là tách bạch hạch toán hai bộ phận phân phối điện và kinh doanh mua bán điện.
Tóm lại, việc phân tích các yêu cầu của thị trường bán buôn cạnh tranh, đối chiếu với thực trạng mô hình sản xuất kinh doanh tại Tổng công ty để thay đổi về mặt tổ chức thực hiện phù hợp tối ưu hoá chi phí nâng cao hiệu quả sử dụng vốn là yêu cầu cần thiết trong giai đoạn hiện nay.
Hiện nay, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 8266/QĐ-BCT ngày 10/8/2015 Quy định thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam, theo đó, các Tổng công ty Điện lực là thành viên của thị trường với chức năng: Bên mua điện, đơn vị cung cấp dịch vụ phân phối. Kế hoạch triển khai thị trường bán buôn điện cạnh tranh gồm giai đoạn chuẩn bị thị trường bán buôn điện cạnh tranh đến hết năm 2015; giai đoạn thí điểm bước 1 thị trường bán buôn điện cạnh tranh (tính toán mô phỏng trên giấy, không thanh toán thực); giai đoạn thí điểm bước 2 thị trường bán buôn điện cạnh tranh (2017-2018).
Để chuẩn bị tham gia thị trường bán buôn điện cạnh tranh, EVN SPC đã thực hiện các công tác chuẩn bị như sau:
1. Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin:
- Trang bị đường truyền cáp quang chính (có dự phòng cáp quang theo hình thức song song hoặc mạch vòng) kết nối vào mạng VCGM WAN để trao đổi thông tin với SMO.
- Lắp đặt đĐo ghi từ xa các điểm đo do EVN SPC và xác nhận dữ liệu nhận được từ Webservice của EVNICT đối với tất cả các điểm đo ranh giới giữa EVN SPC với các đơn vị ngoài.
- Mở chuyên mục riêng về Paper Market trên cổng thông tin điện tử nội bộ của thị trường điện.
- Trang bị cấu hình phù hợp cho máy tính công cụ đáp ứng yêu cầu các công tác thanh toán thị trường, dự báo phụ tải. Trang bị thiết bị, công cụ lưu trữ, cập nhật, quản lý số liệu đo đếm giao nhận điện với các đơn vị ngoài.
- Chuẩn bị các phần mềm quản lý liên quan.
2. Tổ chức nhân sự:
- Thành lập Ban chỉ đạo và tổ giúp việc thị trường cạnh tranh.
- Xây dựng chức năng nhiệm vụ của Tổ giúp việc.
- Theo dõi các chỉ đạo thị trường điện của Bộ Công Thương, EVN và tham mưu Ban chỉ đạo Tổng công ty triển khai thực hiện chuẩn bị thực hiện thị trường điện mô phỏng trên giấy; hệ thống hóa các quy định thị trường điện; xây dựng quy định thực hiện thị trường điện tại EVN SPC; nghiên cứu các quy định liên quan đến các chế độ vận hành đặc thù, tính toán giá bán điện của các nhà máy điện.
3. Đào tạo:
- Đào tạo cơ bản: Các kiến thức cơ bản về thị trường điện cho đối tượng là lãnh đạo Tổng công ty, các đơn vị thành viên và các ban tại Tổng công ty
- Đào tạo chuyên sâu: Đào tạo cho cán bộ tổ giúp việc và các bộ phận công tác có liên quan