Thời gian qua, được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Tổng công ty Điện lực miền Nam, cùng với một nền tảng hệ thống quy định, quy trình, khoa học công nghệ là những thuận lợi để Công ty Điện lực Bình Thuận thực hiện chuyển đổi số trong công tác quản lý vận hành lưới điện. Hơn nữa, tinh thần đoàn kết, khát khao cống hiến của đội ngũ cán bộ công nhân viên, người lao động trong toàn Công ty cũng là một trong các nhân tố thúc đẩy thực hiện thành công chuyển đổi số.
Hiện nay, Công ty Ðiện lực Bình Thuận đang quản lý, vận hành 12 trạm biến áp (TBA) 110kV với tổng công suất 1179MVA; đồng thời quản lý, vận hành hệ thống đường dây 110kV với tổng chiều dài 568,66 km; lưới điện trung áp có tổng chiều dài 6.721,36 km (trong đó: 2.752,1 km tài sản điện lực; 3.969,27 km tài sản khách hàng); Tổng số trạm máy biến áp 22/0,4kV: 27.934 TBA (trong đó: 3501 TBA tài sản điện lực; 24.433 TBA tài sản khách hàng).
Để chuyển đổi số trong công tác quản lý vận hành lưới điện, Công ty Ðiện lực Bình Thuận đã thực hiện cải tạo hạ tầng lưới điện và ứng dụng các phần mềm để đẩy mạnh chuyển đổi số vào công tác QLVH lưới điện, cụ thể để đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số của hạ tầng lưới điện 110kV&22kV, từ năm 2019 đến nay, Công ty Điện lực Bình Thuận đã cải tạo toàn bộ 12/12 trạm biến áp 110kV thành trạm biến áp không người trực vận hành, các trạm biến áp 110kV được theo dõi, giám sát điều khiển từ xa với hệ thống camera, kết nối phòng cháy chữa cháy và kiểm soát ra vào. Công ty đã đầu tư các thiết bị đóng cắt 22kV kết nối vào hệ thống tự động giám sát, điều khiển xa và thu thập dữ liệu (hệ thống SCADA). Hệ thống SCADA đã góp phần đảm bảo tính ổn định, liên tục cấp điện, đảm bảo tính tối ưu về kết cấu lưới điện, linh hoạt trong vận hành. Chủ động trong việc chuyển đổi nguồn, thay đổi phương thức kết dây. Nhanh chóng cắt và cô lập đoạn đường dây bị sự cố, giảm thiểu được thời gian phát hiện sự cố, nhân lực thao tác trong quá trình xử lý sự cố và thời gian mất điện của khách hàng. Giám sát được điện áp tại các thanh cái trung thế tại các TBA 110kV, đưa ra cảnh báo điện áp thấp hoặc cao giúp điều hành viên kịp thời điều chỉnh điện áp đầu nguồn tại các TBA 110kV, duy trì điện áp hệ thống luôn nằm trong dải giới hạn theo quy định từ đó giúp nâng cao chất lượng điện và giảm tổn thất điện năng.
Với đường dây trải dài, hệ thống nhiều TBA, việc xây dựng và đưa Trung tâm điều khiển xa Bình Thuận vào vận hành là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa, tự động hóa hệ thống điện theo lộ trình xây dựng lưới điện thông minh của tập đoàn Điện lực Việt Nam. Việc đưa Trung tâm Điều khiển xa vào hoạt động đã mang lại những lợi ích thiết thực như: rút ngắn thời gian mất điện nhờ thao tác từ xa, nhanh chóng phát hiện, khoanh vùng sự cố và cấp điện trở lại cho khu vực bị ảnh hưởng, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện; nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, uy tín của ngành điện; đảm bảo an toàn cho người và thiết bị trên lưới điện; giảm nhân công lao động, tăng năng suất lao động; giám sát được từ xa toàn bộ tình hình vận hành của lưới điện; nâng cao năng lực điều hành lưới điện; Giúp tăng sản lượng (do giảm thời gian mất điện); giảm tổn thất điện năng trên lưới điện…
Về ứng dụng phần mềm trong công tác quản lý vận hành lưới điện, PCBT đã ứng dụng phần mềm PMIS vào quản lý kỹ thuật lưới điện 110kV&22kV thay cho lưu trữ trên giấy tờ như trước đây. Các thông số kỹ thuật của lưới điện thường xuyên được cập nhật kịp thời vào phần mềm, giúp nâng cao hiệu quả trong công tác theo dõi, quản lý kỹ thuật lưới điện. PCBT cũng đã ứng dụng chương trình Appmeter để theo dõi tình hình vận hành lưới điện 110kV&22kV hàng ngày, hàng tháng; theo dõi tình hình vận hành đầy tải, quá tải đường dây 110kV&22kV, thay cho công tác đo thủ công như trước đây, kịp thời đề xuất phương án kết lưới 110kV&22kV hợp lý, đáp ứng nhu cầu phụ tải và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.
Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đổi mới và cải tiến quy trình quản lý và vận hành hệ thống điện đã giảm bớt nhân lực quản lý vận hành lưới điện, nâng cao năng suất lao động và độ tin cậy cung cấp điện, đảm bảo vận hành lưới điện an toàn, ổn định, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.
Về chuyển đổi số trong công tác quản lý vận hành lưới điện tại huyện đảo Phú Quý, năm 2019 hệ thống SCADA Phú Quý được đưa vào vận hành, giúp kết nối giám sát và điều khiển xa tất cả các thiết bị trong nhà máy diesel, nhà máy điện gió và các thiết bị trên lưới điện trên đảo Phú Quý; kết hợp hệ thống thông tin địa lý lưới điện (GIS) nhằm hiện đại hóa công tác quản lý vận hành hệ thống điện, nâng cao tin cậy cung cấp điện, chất lượng điện năng và dịch vụ khách hàng. Hệ thống SCADA Phú Quý đưa vào hoạt động giúp giám sát thông số vận hành và thao tác đóng cắt thiết bị trên lưới điện từ xa tại phòng điều khiển trung tâm, không phải đến tại hiện trường như trước đây. Với hệ thống SCADA trên đảo, Điện lực Phú Quý không còn phải mất nhiều thời gian di chuyển để thu thập dữ liệu, giám sát, thao tác và xử lý sự cố; số liệu quản lý vận hành được bảo đảm chính xác, kịp thời.
Cùng với đó, năm 2019 Công ty cũng đã ứng dụng chuyển đổi số để cải tạo, nâng cấp hoàn thiện hệ thống điều khiển nguồn hỗn hợp diesel-gió, Distributed Control System (DCS) được vận hành tự động, tự động huy động công suất nguồn diesel và nguồn điện gió theo tỉ lệ cài đặt ưu tiên nâng cao tỉ lệ công suất nguồn điện năng lượng tái tạo, giảm huy động công suất nguồn diesel, giảm chi phí chạy dầu và đáp ứng nhu cầu phụ tải sử dụng điện trên huyện đảo Phú Quý.
Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện chuyển đổi số cũng gặp một số khó khăn do yêu cầu lớn về đầu tư cơ sở hạ tầng, thiết bị và các phần mềm quản lý, truy xuất và ứng dụng, đòi hỏi cần nguồn vốn đầu tư lớn, trong khi nguồn vốn đầu tư xây dựng hàng năm còn hạn chế, chủ yếu ưu tiên đầu tư lưới điện để đáp ứng nhu cầu phát triển phụ tải, nên việc bố trí vốn đầu tư chuyển đổi số sẽ được thực hiện từng bước theo lộ trình.
Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng, với quan điểm xuyên suốt trong quá trình thực hiện đã biến thách thức thành cơ hội, Công ty Điện lực Bình Thuận đã từng bước thực hiện thành công công tác chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý vận hành.
Thời gian sắp tới, Công ty Điện lực Bình Thuận sẽ tiếp tục thu xếp nguồn vốn để đầu tư lưới điện đáp ứng chuyển đổi số phục vụ công tác quản lý vận hành lưới điện. Đối với lưới điện huyện đảo Phú Quý, hiện nay phần lớn thời gian điện gió chưa khai thác hết công suất tối đa và diesel luôn chạy nền quanh năm để điều chỉnh điện áp và tần số của hệ thống luôn ổn định. Trong tương lai PCBT sẽ tiếp tục nghiên cứu hướng đưa pin tích năng vào để tích trữ năng lượng điện gió vào thời điểm thừa công suất và pin tích năng này có thể phát công suất ngược lại lên hệ thống trong thời điểm thiếu công suất, đồng thời pin tích năng này phải có đặc tính điều chỉnh điện áp và tần số của hệ thống điện để tiến đến thay thế hoàn toàn các máy phát diesel. Nghĩa là trong thời điểm gió, nắng tốt sẽ khai thác 100% năng lượng tái tạo, trong đó công suất gió 6MW, điện mặt trời 0.9MW và ngừng hẳn tất cả các máy diesel để tiết kiệm được tối đa nguyên liệu.
Ngoài ra, Công ty Điện lực Bình Thuận sẽ đẩy mạnh công tác ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý vận hành lưới điện, điều hành sản xuất kinh doanh. Triển khai công tác nghiên cứu và phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng các ứng dụng thông minh hỗ trợ công tác quản lý điều hành sản xuất kinh doanh tại Công ty. Ứng dụng các hệ thống ảnh viễn thám vào công tác quản lý kỹ thuật, quản lý công trình điện; tiếp tục cải tạo, nâng cấp, ĐTXD để nâng cao độ tin cậy cung cấp điện; hoàn thiện và mở rộng hạ tầng SCADA, phát triển tự động hoá lưới điện theo lộ trình của Tổng công ty Điện lực miền Nam; tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý vận hành: dùng Ứng dụng thị giác máy tính (computer vision) để thực hiện các bài toán phát hiện, nhận diện đối tượng, dùng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác dự báo phụ tải. Tăng cường đào tạo, bồi huấn nâng cao năng lực quản lý vận hành cho các lực lượng vận hành lưới điện 110kV, 22kV tại các đơn vị trực thuộc.
