Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trang trọng đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Từ đó, Ngày Quốc khánh 2/9 là ngày lễ trọng đại của dân tộc, của tất cả người dân Việt Nam dù ở bất cứ nơi đâu.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản Tuyên ngôn độc lập trên Quảng trường Ba Đình sáng ngày 2/9/1945.
Tuyên ngôn Độc lập đã mở ra một kỷ nguyên mới. Lần đầu tiên người dân Việt Nam có quyền ngẩn cao đầu, tự hào mình đã trở thành công dân của một nước tự do và độc lập.
Trong hai ngày 16 và 17-8-1945, Nguyễn Ái Quốc đã lãnh đạo Tổng bộ Việt Minh tổ chức khai mạc Quốc dân Đại hội Tân Trào, thông qua chủ trương phát động tổng khởi nghĩa trong toàn quốc. Đại hội cũng thông qua nhiều chính sách lớn về đối nội, đối ngoại; thành lập Uỷ ban Dân tộc giải phóng Việt Nam, bao gồm 15 thành viên, do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch và Trần Huy Liệu làm Phó Chủ tịch. Với sự lãnh đạo tài tình của Hồ Chí Minh, Tổng khởi nghĩa mùa thu tháng Tám 1945 đã giành thắng lợi vang dội, xoá bỏ ách thống trị của phong kiến, thực dân; quyền làm chủ đất nước lần đầu tiên được trao về tay nhân dân lao động.
Sau khởi nghĩa, Uỷ ban dân tộc giải phóng đã đã bổ sung thêm nhiều nhân sỹ, trí thức có tâm huyết và tinh thần yêu nước, thành lập Chính phủ Lâm thời Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.
Ngày 2-9-1945, trên lễ đài lớn tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, trước cuộc mít tinh của đông đảo nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời, đã trang trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập bất hủ, tuyên bố với quốc dân đồng bào cả nước và toàn thể nhân loại trên thế giới rằng: "Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do... Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của thực dân Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Ðồng minh chống phát-xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập... Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật, đã trở thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy".
Lời tuyên ngôn ấy chính là kết tinh của tinh thần và ý chí cách mạng Việt Nam, là tâm truyền và lời hịch gửi đến muôn đời con cháu mai sau. Và cũng từ Tuyên ngôn ngày 2/9/1945, người dân Việt Nam bắt đầu một cuộc sống mới. Cuộc khai sinh của chế độ mới làm khai thông sức mạnh tiềm tàng của hàng nghìn năm lịch sử dân tộc, mở ra dòng chảy mạnh mẽ của những giá trị mới. Phấn khởi và tự hào, tất cả công dân Việt Nam bắt tay vào sự nghiệp đấu tranh đầy gian khổ hy sinh, không tiếc của cải và cả xương máu của mình, vừa kháng chiến vừa kiến quốc. Sự kết hợp giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại đã làm cho dân tộc Việt Nam mang một tầm vóc mới, sức mạnh mới, đạp bằng mọi khó khăn, thử thách, làm nên những chiến thắng vĩ đại trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm và vững bước tiến lên xây dựng CNXH.
Nhìn lại chặng đường đã qua với bao chông gai đã trải, bao xương máu đã đổ, bao gian khổ hy sinh, mất mát, tất cả như hiện hữu với lớp lớp người Việt Nam tiếp nối xốc tới giành thắng lợi vinh quang chúng ta có thể tự hào khẳng định sự đúng đắn và những thành công kỳ vỹ trên con đường mà Đảng và Bác Hồ Kính yêu đã chọn. Những lời bất hủ của Người từ sáng ngày mùa thu lịch sử 2/9/1945 trên Quảng trường Ba Đình vang mãi trong sự nghiệp vinh quang của toàn Đảng, toàn quân và nhân dân Việt Nam. Và trong tâm khảm mỗi người dân Việt Nam, tinh thần của Ngày Quốc khánh 2-9 sẽ đời đời bất diệt./.
