Với nhiều mô hình quản lý điện nông thôn ở tỉnh Trà Vinh đã phát sinh nhiều vướng mắc. Người dân mua điện của tổ chức điện nông thôn (ĐNT), không được hưởng đầy đủ các chính sách trợ giá của nhà nước, chất lượng điện năng không đảm bảo, độ an toàn lưới điện không cao, trong khi đó ngành Điện bán điện cho tổ chức ĐNT giá ưu đãi theo chủ trương Chính phủ, kéo theo đó các tổ chức ĐNT hưởng "lợi nhuận" trên sự bù lỗ của ngành Điện và thiệt hại của người dân. Ước tính năm 2013 các tổ chức ĐNT hưởng số tiền chênh lệch trên 37,53 tỷ đồng và 3 tháng đầu năm 2014 là 9,25 tỷ đồng từ giá bán buôn của ngành Điện; đồng thời hiện nay thực hiện công tác tiếp nhận lưới điện nông thôn đang gặp khó khăn, phải chờ sự đồng thuận của lãnh đạo tỉnh, sự nhập cuộc tích cực của các ngành chức năng và các địa phương.
Hiện trạng các tổ chức Điện nông thôn
Ở tỉnh Trà Vinh ngoài Công ty Điện lực Trà Vinh, còn có 04 tổ chức kinh doanh bán điện gồm: Công ty Cổ phần phát triển điện nông thôn Trà Vinh, Công ty Cổ phần Tiến Phát, Hợp tác xã Tiến Thành, Hợp tác xã An Trường (gọi tắt là tổ chức Điện nông thôn) mua điện của ngành điện, bán lẻ đến hộ sử dụng điện.
Các tổ chức điện nông thôn kinh doanh bán điện đến 51/104 xã, phường, thị trấn với số lượng khách hàng 119.964 khách hàng, sản lương điện thương phấm tiêu thụ năm 2013 là 149,2 triệu kWh, chiếm tỉ trọng 27,8% sản lượng điện thương phẩm toàn tỉnh và 03 tháng đầu năm 2014 là 37,4 triệu kWh chiếm tỉ trọng 28,5%. So với giá bán buôn Công ty Điện lực Trà Vinh bán cho các tổ chức điện nông thôn ước tính năm 2013 các tổ chức này lãi trên 37,53 tỷ đồng và 3 tháng đầu năm 2014 lãi 9,25 tỷ đồng (tiền chênh lệch giá bán điện). Đồng thời qua các lần điều chỉnh giá bán điện trong các năm 2012, 2013 thì khoản chênh lệch giá mua vào và bán ra ngày càng tăng, các tổ chức ĐNT càng lãi cao (theo Thông tư số 38/2012/TT-BCT so với Thông tư 19/2013/TT-BCT trước đây, thì chênh lệch đầu ra giá bán điện ánh sáng sinh hoạt bậc 1 là 186 đ/ kWh, các tổ chức ĐNT được tăng doanh thu mặc nhiên sau lần điều chỉnh giá trong năm 2013 là 23%). Ngoài ra thực tế khi các tổ chức ĐNT áp giá bán điện, bán đến các hộ dân sử dụng thì phần tiền chênh lệch này sẽ cao hơn rất nhiều. Mặt khác còn xảy ra bất cập trong các dự án đầu tư phát triển lưới điện nông thôn, việc trùng lắp này gây lãng phí vốn ngân sách, không công bằng về chính sách an sinh xã hội và gây bất công cho người dân không có điện sử dụng, phải chờ tổ chức ĐNT đầu tư.
Việc kinh doanh lợi nhuận ngày càng cao, nên đến nay các tổ chức ĐNT không đồng ý bán giao cho ngành Điện quản lý. Về phía chính quyền địa phương chưa có chính sách, chủ trương để hỗ trợ ngành Điện trong việc tiếp nhận lưới điện từ các tổ chức ĐNT bàn giao, để bán điện trực tiếp đến từng hộ dân.
Dây nhánh sau kế tại khu vực xã Song Lộc, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh do
tổ chức điện nông thônđầu tư chưa đảm bảo điều kiện kỹ thuật và an toàn.
Vướng mắc từ các tổ chức ĐNT
Nhiều năm qua việc quản lý lưới điện ở khu vực nông thôn ở Trà Vinh còn nhiều vướng mắc, phát sinh nhiều khiếu nại của người dân về: lưới điện chưa đảm bảo tiêu chuẩn ở một số nơi, điện kế chạy nhanh, tổn thất tăng, chất lượng điện áp không đảm bảo đúng quy định, thái độ và phong cách phục vụ chưa chuyên nghiệp ... đó là những ý kiến phản ánh từ người dân. Ông Trần Văn Giàu ấp Kim hòa, xã Kim Hòa, huyện Cầu Ngang tỉnh Trà Vinh cho biết: Tui sử dụng điện của Công ty Cổ phần Điện nông thôn Trà Vinh, thời gian qua chất lưọng điện kém, lưới điện sử dụng lâu không được cải tạo, trụ điện bị nghiêng sắp ngã, mặc dù tui điện thoại báo nhiều lần, nhưng không có người sửa chữa và điện thường xuyên quá tải, trong giờ cao điểm tủ lạnh không hoạt động được, bóng đèn thường xuyên bị hỏng, điện áp không tốt, nguyện vọng của tui đề nghị chuyển giao ngành Địên quản lý bán điện, để được phục vụ tốt hơn.
Tiếp và trao đổi với chúng tôi ông Trần Văn Tâm- Chủ tịch UBND xã Kim Hòa cho biết: Toàn xã có đến 68% hộ dân Khmer, nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp: Trồng lúa và nuôi tôm 98,4%, do đó điện là vấn đề then chốt đề chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, nhất là nuôi trồng thủy sản, tuy nhiên trong thời gian qua chất lượng điện của tổ chức ĐNT cung cấp trên địa bàn chưa đảm bảo, do phát triển tràn lan, không có quy hoạch trước, dẫn đến thường xuyên quá tải, gây khó khăn cho người dân sử dụng, nhất là phục vụ nuôi trồng thủy sản.
Ngoài ra liên quan đến Dự án cấp điện cho các hộ dân chưa có điện chủ yếu là đồng bào Khmer tỉnh Trà Vinh. Đây là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đề đầu tư cấp điện cho các hộ người Khmer và hộ nghèo chưa có điện, với tiêu chí ngành điện đầu tư lắp đặt điện kế đến nhà không thu tiền, mỗi hộ dân còn được hỗ trợ hệ thống điện chiếu sáng trong nhà. Năm 2012 Công ty Điện lực Trà Vinh đã triển khai hoàn thành Dự án cấp điện cho 18.589 hộ dân Khmer Trà Vinh (giai đoạn 1) với số tiền 213 tỷ đồng, hiện nay đang triển khai giai đoạn 2 và sẽ tiếp tục thực hiện giai đoạn 3, dự kiến cấp điện cho 16.489 hộ dân Khmer vùng nông thôn với số vốn đầu tư 167,8 tỷ đồng.
Tuy nhiên khi triển khai thực hiện dự án vẫn còn một số hộ dân bị trùng lắp, do sử dụng điện kế của 02 đơn vị bán điện (Công ty Điện lực Trà Vinh và Công ty Cổ phần Phát triển Điện nông thôn Trà Vinh). Nguyên nhân khi chuẩn bị triển khai dự án, thì Công ty CP PTĐNT Trà Vinh tự ý đầu tư phát triển lưới điện tại các khu vực này. Vì vậy gây bất công cho các hộ dân do tổ chức điện nông thôn đầu tư, không được hưởng đầy đủ chính sách ưu đãi của dự án, gây ra sự mất công bằng về chính sách an sinh xã hội. Hiện nay có khoảng 27 hộ dân ở khu vực ấp Cẩm Hương thuộc xã Mỹ Hòa huyện Cầu Ngang chưa có điện sử dụng, do việc trùng lắp khi đầu tư lưới điện và tổ chức ĐNT nhảy vào đầu tư, nhưng không thực hiện đúng cam kết, dẫn đến người dân không có điện sử dụng.
Tìm hiểu các hộ dân thuộc khu vực ấp Cẩm Hương, hộ ông Thạch Thôn cho biết “Tui rất ao ước có điện sử dụng, nhưng đến nay vẫn đợi, không biết chừng nào mới có điện...”. Trao đổi với ông Lâm Văn Hậu-Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Hòa được biết “Trước đây trong cuộc họp Sở Công Thương Trà Vinh chủ trì, kết luận và giao Công ty Cổ phần Điện nông thôn đầu tư kéo điện cho các hộ dân khu vực này, nhưng đến nay Dự án giai đoạn 2 của ngành Điện đã triển khai, nhưng phía Công ty Cổ phần phát triển Điện nông thôn vẫn chưa thực hiện, về phía địa phương luôn mong muốn sự quan tâm, triển khai của các cấp ngành liên quan, sớm có điện cho các hộ dân sử dụng”.
Sớm có giải pháp về vấn đề này
Bàn giao lưới điện hạ áp nông thôn cho ngành điện là một chủ trương lớn của Nhà nước nhằm khắc phục những hạn chế trong việc cung cấp, giúp người dân nông thôn được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước khi sử dụng điện.
Theo chủ trương này, một mặt, khuyến khích các chủ tài sản về điện không bảo đảm các điều kiện hoạt động điện lực nhanh chóng bàn giao các công trình đang quản lý cho ngành Điện, để có điều kiện tiếp tục đầu tư, khai thác nhằm mang lại lợi ích cao hơn cho người sử dụng điện, mặt khác vừa cho phép các đơn vị nếu thấy có khả năng thì hoàn thành thủ tục để tiếp tục duy trì hoạt động điện lực theo quy định của Nhà nước.
Thực hiện chủ trương bàn giao lưới điện hạ áp nông thôn để ngành điện quản lý và bán điện đến hộ sẽ khắc phục được những vướng mắc trong quản lý và kinh doanh bán điện ở nông thôn, nhất là trong việc đầu tư phát triển lưới điện, nâng cao chất lượng điện năng phục vụ nhu cầu sử dụng của người dân, thực hiện công bằng xã hội và tạo điều kiện phát triển kinh tế xã hội khu vực nông thôn. Bởi vậy, cần phải có sự đồng thuận của lãnh đạo tỉnh, nhập cuộc tích cực các ngành chức năng và các địa phương, để ngành Điện thực hiện đúng tiến độ đề ra theo chủ trương lớn của nhà nước, tránh gây lãng phí cho xã hội./.
