Thực hiện chủ trương điện khí hóa nông thôn của Đảng, Nhà nước, bằng nhiều nguồn vốn khác nhau như vốn tự có, vốn ứng trước của các địa phương, vốn vay thương mại, vốn vay ưu đãi Nhà nước, vốn vay ODA của các tổ chức tài chính nước ngoài như: WB, ADB, JIBIC, AFD, KfW..., Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã triển khai nhiều dự án đưa điện về nông thôn, miền núi và hải đảo.
EVNSPC luôn bảo đảm điện cho vùng chuyên canh cây thanh long phát triển. Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
Các dự án này đã tạo điều kiện thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân vùng sâu, vùng xa. Sau 15 năm thực hiện, đến nay, cả nước đã có 98,44% số hộ dân có điện lưới quốc gia; trong đó số hộ dân nông thôn có điện lưới đạt 97,83%, chỉ còn những hộ ở vùng sâu, vùng xa là chưa có điện.
Là một trong những đơn vị đi tiên phong trong thực hiện chủ trương điện khí hóa nông thôn, Tổng Công ty Điện lực miền Nam (SPC) đã đầu tư 5.726 tỷ đồng triển khai các dự án trên địa bàn 1.270 xã của các tỉnh/thành phố ở khu vực phía Nam (trừ TP. Hồ Chí Minh) để cấp điện cho hơn 960.271 hộ dân.
Ông Phạm Ngọc Lễ, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Nam cho biết, từ 70% trung tâm xã có điện, với gần 35% số hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia vào năm 1996, đến nay, 100% số xã phường thị trấn đều có điện. Hiện đã có 98,46% số hộ dân có điện; trong đó, hộ dân nông thôn là hơn 4,9 triệu hộ, đạt tỷ lệ 97,92%, điện lưới quốc gia đã về đến từng thôn (ấp), xã.
Bên cạnh các dự án này, SPC cũng chú trọng xây dựng các công trình điện phục vụ cho nông nghiệp và các cụm tuyến dân cư vượt lũ ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và bơm nước tưới tiêu nước phục vụ nông nghiệp. Đặc biệt, Tổng Công ty đã đầu tư 172 tỷ đồng xây dựng 371 km đường dây trung thế, lắp mới 936 trạm biến áp (TBA) phân phối, có dung lượng 90.493 KVA để cấp điện cho 936 trạm bơm phục vụ bơm tưới tiêu gần 165.000 ha lúa và hoa màu trên địa bàn tỉnh An Giang.
Long An là tỉnh nằm trong vùng đồng bằng sông Cửu Long có 82% dân số tập trung tại các vùng nông thôn nên điện khí hóa nông thôn có vai trò quan trọng thúc đẩy kinh doanh, nâng cao đời sống tinh thần và vật chất của phần lớn người dân trong tỉnh. Chương trình điện khí hóa nông thôn nhận được sự góp sức rất lớn của chính quyền địa phương thông qua nguồn vốn ngân sách. Tận dụng mọi nguồn vốn đầu tư, qua 15 năm, tỷ lệ hộ dân có điện khu vực nông thôn đã đạt 99,3% tổng số hộ dân trong tỉnh. Lưới điện khu vực nông thôn từng bước được nâng cấp đảm bảo tính an toàn và kỹ thuật, góp phần nâng cao chất lượng điện phục vụ nhu cầu thắp sáng và sản xuất của nhân dân, qua đó giảm một nửa số vụ tai nạn điện trong dân (năm 1998-2002, trung bình 16 vụ/năm).
Công nhân EVNSPC kiểm tra công tơ. Ảnh: Ngọc Hà/Icon.com.vn
Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Long An cho biết, xây dựng mạng lưới điện nông thôn hàng năm cũng góp phần giúp người dân tăng hiệu qủa kinh tế trong sản xuất nông nghiệp bằng việc sử dụng các trạm bơm điện quy mô vừa và nhỏ, thay thế các máy bơm nhỏ lẻ bằng máy nổ sử dụng dầu diesel. Do đó, tiết kiệm đáng kể cho người nông dân các chi phí mua nhiên liệu, chi phí nhân công, bảo trì và sửa chữa. Sở Công Thương Long An hiện cũng có đề án cấp điện riêng cho các trạm bơm trên địa bàn. Đến nay, tỉnh Long An đã phát triển được 68 trạm bơm điện có quy mô nhỏ phục vụ cho 10.915 ha đất sản xuất lúa, chủ yếu tập trung ở các huyện Đồng Tháp Mười đã có hệ thống đê bao hoàn chỉnh và gần các đường dây tải điện hiện hữu.
Đánh giá của các địa phương cũng cho thấy hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại từ việc đầu tư hệ thống bơm điện là rất lớn, mang lại lợi ích cho việc điều hòa nước tưới tiêu, tiết kiệm nước, giảm hao hụt sau khi thu hoạch. Đồng thời giúp địa phương chủ động phòng chống thiên tai lũ lụt, tạo sự đồng thuận của người nông dân đối với chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Tuấn, Phó Ban Kế hoạch SPC, chi phí đầu tư lưới điện cho các trạm bơm rất lớn. Vì vậy, sau khi Đề án Phát triển lưới điện cung cấp điện cho các trạm bơm quy mô vừa và nhỏ tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2020, gồm 13 tỉnh từ Long An đến Cà Mau được Thủ tướng Chính phủ thông qua trong năm 2015 sẽ phê duyệt quy mô, tổng mức đầu tư từng tỉnh, từ đó mới triển khai cụ thể. “Tùy theo nguồn vốn sẽ có lộ trình thực hiện. Riêng An Giang, UBND tỉnh có phối hợp với SPC thực hiện bằng hình thức tỉnh đi vay với tổng mức gần 150 tỷ đồng”, ông Tuấn nói.
Ngoài việc đưa điện về nông thôn, SPC cũng thực hiện chương trình tiếp nhận lưới điện hạ áp để bán trực tiếp hộ dân nhằm đảm bảo cho người dân nông thôn được mua điện đúng giá quy định của Chính phủ, cũng như được hưởng đầy đủ các dịch vụ của ngành điện. Do vậy, từ năm 2000 đến cuối năm 2013, các Công ty Điện lực trong SPC đã tiếp nhận lưới điện hạ áp trên địa bàn 876 xã, xóa được 19.499 công tơ tổng/cụm để bán điện trực tiếp cho hơn 1,2 triệu hộ dân, với tổng chi phí 857 tỷ đồng.
Sóc Trăng là tỉnh nằm ở Nam Sông Hậu có vùng nuôi tôm công nghiệp lớn nhất cả nước. Công ty Điện lực Sóc Trăng đã hoàn thành tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn từ năm 2012. Đánh giá về hiệu quả này, Giám đốc Công ty, ông Huỳnh Minh Hải cho biết, trước đây có nhiều đầu mối quản lý bán điện nên giá bán điện thời đó nhiều giá. Khi xảy ra sự cố điện người dân phải góp tiền để sửa chữa. Từ khi bàn giao về một đầu mối do Công ty quản lý, người dân nông thôn đã được hưởng giá điện như người dân thành phố. Đồng thời được đảm bảo an toàn điện, chất lượng điện áp, chất lượng phục vụ cũng được nâng cao và không phải đóng tiền để duy tu bảo dưỡng lưới điện.
Theo Phó Tổng Giám đốc Phạm Ngọc Lễ, sau Tiền Giang và Bến Tre, sắp tới Tổng Công ty sẽ tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn của Bình Thuận. Hiện tỉnh này đã có chủ trương bàn giao và có kế hoạch tiếp nhận bàn giao trong năm 2015 với 457 người là thợ điện nông thôn trong các HTX dịch vụ điện năng sẽ phải tiếp nhận về ngành điện.
Chương trình tiếp nhận lưới điện hạ áp để bán trực tiếp thời gian qua đã đem lại lợi ích to lớn cho người dân nông thôn tại khu vực tiếp nhận và các khu vực lân cận; nhất là việc người dân ở nông thôn được hưởng sự công bằng với người dân thành thị về giá bán điện. Bên cạnh đó, công tác này đồng thời cũng góp phần giảm một phần bù lỗ của ngành điện đối với việc bán điện ở khu vực nông thôn.
Vấn đề đặt ra hiện nay là suất đầu tư đưa điện về vùng nông thôn, miền núi rất cao; trong đó, ở Phú Quốc suất đầu tư là 120 triệu đồng/hộ, ở các hộ vùng sâu vùng xa trong đất liền là 50 triệu đồng/hộ. Tại khu vực miền Nam còn khoảng 1,5% số hộ dân chưa có điện, riêng Long An còn 0,6%, tương đương 2.235 hộ là những hộ vùng sâu, vùng xa rất khó đầu tư. Ông Nguyễn Ngọc Tuấn cho biết, suất đầu tư để đưa điện đến các hộ này lên đến 80 triệu đồng/hộ. Vì vậy, mỗi năm, Công ty Điện lực Long An chỉ phát triển 2 xã, tập trung vào vùng sâu vùng xa và làm dần theo chương trình nông thôn mới. Do đó, đến năm 2015, tỉnh sẽ phấn đấu 31 xã đạt tiêu chí nông thôn mới về điện so với hiện nay là 25 xã. Dự kiến nhu cầu đầu tư cho điện khí hóa nông thôn trên địa bàn tỉnh đến năm 2020 đạt gần 991 tỷ đồng, gấp đôi so với tổng vốn đầu tư giai đoạn 1998-2014.
