Tình trạng vi phạm sử dụng điện diễn ra khá phức tạp và ngày càng tinh vi trên địa bàn khu vực 21 tỉnh/thành phía Nam, không chỉ gây thiệt hại đối với ngành Điện mà còn rất nguy hiểm đối với người vi phạm bởi tiềm ẩn nguy cơ tai nạn điện là rất lớn.
Một số hình thức vi phạm sử dụng điện xảy ra phổ biến hiện nay như: Trộm cắp điện; sử dụng điện không đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng mua bán điện đã ký kết; vi phạm các quy định về bảo vệ hành lang an toàn lưới điện, khoảng cách an toàn của đường dây và trạm điện; phá hoại các thiết bị điện, thiết bị đo đếm điện và công trình Điện lực...
Thời gian qua, công tác kiểm tra giám sát mua bán điện (KTGSMBĐ) của Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVN SPC) đã từng bước kiện toàn, góp phần tích cực cho việc công khai, minh bạch thông tin trong quá trình mua bán điện năng và hoàn thiện hơn công tác phòng chống vi phạm sử dụng điện.
Trong năm 2017, các Công ty Điện lực thành viên của Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVN SPC) đã kiểm tra trên 2,2 triệu lượt khách hàng, phát hiện và lập biên bản 658 vụ vi phạm trộm cắp điện (giảm 298 vụ so với 2016), truy thu trên 2,1 triệu kWh, tương đương số tiền trên 6,5 tỷ đồng. Các tỉnh có phát hiện nhiều nhất trong năm 2017: Đồng Nai (209 vụ), Cà Mau (59 vụ), Kiên Giang (58 vụ), Cần Thơ (57 vụ), Vũng Tàu (47 vụ).
Điều này cho thấy các đơn vị đã thực hiện kiểm soát chặt chẽ các biến động về tổn thất trạm công cộng (TCC) và sản lượng sử dụng điện của khách hàng. Bên cạnh đó việc khắc phục khiếm khuyết của hệ thống đo đếm (HTĐĐ) bán điện khách hàng đã góp phần trong công tác phòng, chống và giảm số vụ vi phạm của khách hàng.
Theo thống kê về các hình thức vi phạm sử dụng điện chủ yếu năm 2017, hình thức vi phạm trước công tơ có số lượng nhiều nhất, cụ thể như: Tác động trước công tơ (câu móc trực tiếp cột đầu nhà, lưới điên, mổ cáp) là 266 vụ (giảm 95 vụ so với năm 2016); tác động trực tiếp vào công tơ (khoan lỗ, phá chì, ngắn mạch dòng...) là 234 vụ, giảm 192 vụ và tác động gián tiếp, đảo sơ đồ lấy nguội ngoài (đảo pha lấy nguội ngoài, dùng nam châm, máy tạo dòng…) 158 vụ, giảm 11 vụ.
Hành vi trộm cắp điện tập trung vào nhóm khách hàng quản lý – tiêu dùng với 524 vụ (chiếm đến 79,64% tổng số vụ vi phạm), tiếp đến là nhóm khách hàng Nông nghiệp - Lâm nghiệp - Thủy sản 40 vụ, khách hàng Công nghiệp - sản xuất là 20 vụ, khách hàng Thương mại - Dịch vụ là 16 vụ và các đối tượng khác là 58 vụ.
Các số liệu nêu trên cho thấy hệ thống KTGSMBĐ của EVN SPC ngày càng hoàn thiện, liên tục phát hiện thêm nhiều khách hàng vi phạm sử dụng điện trải rộng trên địa bàn các khu vực phía Nam, từ đó truy thu được sản lượng điện lớn bị thất thoát cho ngành Điện, các cơ quan thẩm quyền cũng đã xử phạt thích đáng đối với các đối tượng có hành vi vi phạm sử dụng điện.
Công tác phối hợp với chính quyền địa phương trong hoạt động kiểm tra vi phạm sử dụng điện cũng được thực hiện thường xuyên và có sự đồng thuận từ các bên liên quan. Theo đó, các Công ty Điện lực địa phương phối hợp với Sở Công Thương tỉnh triển khai công tác phòng chống, kiểm tra xử lý trộm cắp điện; đẩy mạnh thực hiện các quy chế phối hợp giữa Công ty Điện lực/Điện lực với các ban, ngành đoàn thể về việc tuyên truyền đến người dân các văn bản quy phạm pháp luật và các hành vi nghiêm cấm trong hoạt động Điện lực và sử dụng điện, các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Điện lực. Đồng thời thực hiện quy chế phối hợp với Công an, Chính quyền, các ban ngành đoàn thể tại địa phương trong công tác phối hợp kiểm tra và xử lý các hành vi trộm cắp điện.
Bên cạnh những kết quả khả quan đã đạt được vẫn còn những mặt hạn chế, khó khăn trong việc xử lý vi phạm sử dụng điện như khách hàng trì hoãn hoặc không chấp hành việc đóng tiền truy thu do vi phạm, cản trở người thi hành nhiệm vụ; chưa có biện pháp chế tài nghiêm khắc xử lý các trường hợp vi phạm.
Ngoài ra, để tăng cường chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra đối với khách hàng sử dụng điện, ngoài việc chú trọng bồi dưỡng tập huấn nâng cao trình độ và nghiệp vụ cho đội ngũ kiểm tra viên Điện lực, cũng như bổ sung các trang thiết bị phục vụ cho việc kiểm tra thì rất cần có những giải pháp trong việc hỗ trợ kinh phí đối với các bên liên quan trong quá trình tác nghiệp, xử lý. Nhằm động viên, khuyến khích các đơn vị trong công tác phòng chống vi phạm sử dụng điện, EVN SPC đã có chủ trương khen thưởng cho các cán bộ công nhân viên cũng như người dân khi tham gia phát hiện và xử lý hoàn tất đối với các vụ vi phạm trộm cắp điện.
Cần lưu ý rằng công tác KTGSMBĐ không phải nhằm mục đích phát hiện càng nhiều vi phạm, truy thu được càng nhiều sản lượng điện thất thoát càng tốt, mà cần phải xem xét sâu xa ở khía cạnh cảnh báo vi phạm, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục những sai sót... để cả người mua và người bán tránh xảy ra sai phạm trong hoạt động Điện lực.
Hưởng ứng chủ đề năm 2018 “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực” của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, EVN SPC sẽ tập trung vào việc đào tạo, tập huấn về những quy định mới của pháp luật, phổ biến kinh nghiệm về các hành vi trộm cắp điện tinh vi, khó nhận biết và thực hiện những giải pháp khả thi trong hoạt động kiểm tra vi phạm sử dụng điện. Tiếp tục cũng cố và bố trí công tác phù hợp lực lượng kiểm tra sử dụng điện tại các đơn vị để phát huy năng lực, nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra trộm cắp điện vào ban đêm để có giải pháp ngăn ngừa hiệu quả hơn.
