Ngành điện là một trong những ngành công nghiệp góp một phần giữ vai trò cốt lõi trong công cuộc xây dựng, phát triển đất nước. Trong thời đại đổi mới, khi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, thì những mạch đường dây ví như “mạch máu” cũng hòa vào dòng chảy đó, đóng vai trò quan trọng trong công cuộc đổi mới đất nước.
Để dòng điện được đến mọi nơi như vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới hay hải đảo xa xôi… trên mọi miền đất nước, phải kể đến vai trò của toàn bộ lực lượng, “khí tài” của ngành điện. Trong đó, các trạm biến áp (TBA) trong hệ thống điện đóng vai trò như một trạm trung chuyển, duy trì “nhịp đập của trái tim”, đưa dòng điện, điện áp về tiêu chuẩn danh định, đảm bảo “trung chuyển” đến được từng gia đình, nhà máy, phân xưởng, doanh nghiệp, các tổ hợp dịch vụ, các cơ quan…. được an toàn, liên tục.
Vãn cảnh trước “đổi mới”
Trước đây, tại các TBA 110kV thuộc Công ty Điện lực Cà Mau (PC Cà Mau), công nhân làm nhiệm vụ vận hành làm việc trong môi trường khá “đặc biệt”, họ làm việc trong âm thầm lặng lẽ xung quanh các thiết bị mang điện áp cao, môi trường có từ trường lớn… để giữ cho nguồn điện được vận hành tốt nhất.
Công việc hàng ngày của công nhân vận hành là túc trực 24/7 tại các TBA 110kV để theo dõi, ghi chép các thông số vận hành thiết bị, kiểm tra tình trạng vận hành của thiết bị như máy biến áp (MBA), máy cắt (MC), dao cách ly (DCL), dao nối đất (DNĐ), ghi chép các thông số Relay, thông số nguồn – áp, theo dõi tiếng kêu của MBA, quan sát các hiện tượng bất thường…. có thể gây ra hiện tượng phóng hồ quang điện, làm nguy hiểm đến trang thiết bị và nghiệp vụ vận hành.
Ngoài ra, công nhân vận hành còn làm nhiệm vụ thao tác, đóng cắt các thiết bị điện khi có mệnh lệnh yêu cầu, xử lý khẩn cấp khi sự cố bất thường có thể xảy ra. Những công việc này, đòi hỏi phải có sức khỏe tốt, nắm vững quy trình vận hành thiết bị, quy trình an toàn điện, quy trình thao tác thiết bị; Nắm vững sơ đồ lưới điện, cũng như phải khéo léo tỉ mỉ và phải chính xác tuyệt đối.
Những công việc nêu trên, tiềm ẩn nhiều nguy cơ có thể mất an toàn, do phải thường xuyên làm việc, tiếp xúc trực tiếp với điện áp cao. Vì vậy, công nhân trực vận hành các TBA 110kV phải trải qua đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ đạt yêu cầu về công tác an toàn, được huấn luyện và công tác quản lý vận hành, xử lý sự cố lưới điện nhuần nhuyễn… đặc biệt phải được rèn luyện sự linh hoạt, tinh thần và bản lĩnh cứng cỏi trước khi được giao làm nhiệm vụ.
Từ khi có lưới điện thông minh
Cùng với sự phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số, công việc vận hành TBA khoác lên mình diện mạo mới khi ngành điện bắt đầu kiến thiết mô hình lưới điện thông minh vào năm 2012. Theo đó, tại các TBA 110kV của PC Cà Mau cũng bắt đầu được chuyển sang mô hình vận hành không người trực, các TBA 110kV được trang bị hệ thống đo điểm dữ liệu từ xa, việc chỉ huy thao tác được thực hiện từ các trung tâm điều khiển xa, đội ngũ công nhân chỉ thao tác trực tiếp với các thiết bị khi đã được cô lập cắt điện hoàn toàn.
Với công nghệ được ứng dụng vào việc phát triển lưới điện thông minh, giờ đây người công nhân vận hành TBA có thể giám sát xử lý sự cố từ xa, thông qua các phần mềm chuyên dụng, nhờ vậy công việc cũng đỡ vất vả hơn, đảm bảo an toàn hơn. Đặc biệt là tăng năng suất lao động, trình độ tay nghề của người công nhân được nâng cao rõ rệt, đáp ứng được công việc trong tình hình mới.
Công ty hiện có 16 TBA 110kV thì 100% số TBA này ứng dụng công nghệ điều khiển xa, không người trực. Đó là số liệu hết sức ấn tượng trong lộ trình triển khai chương trình phát triển lưới điện thông minh của ngành điện tới năm 2030, tầm nhìn đến 2045.
Tuy vậy, dù công nghệ có phát triển đến đâu thì yếu tố con người vẫn mang ý nghĩa then chốt. Để đảm nhiệm tốt công việc trên, công nhân vận hành TBA 110kV thường xuyên được trau dồi kiến thức, không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ, các chương trình đào tạo chuyên sâu phục vụ cho việc phát triển lưới điện thông minh như: sửa chữa hotline, giám sát điều khiển, kỹ sư điều khiển xa, công nhân vận hành TBA không người trực, tính toán và cài đặt Rờ le, thị trường điện cạnh tranh, dự báo phụ tải, quản lý thiết bị đo ghi xa, an toàn thông tin, nhận thức chiến lược và giải pháp chuyển đổi số…
Bên cạnh đó, người lao động còn được tham gia các khóa đào tạo thuộc các lĩnh vực: kinh doanh, kỹ thuật, an toàn, công nghệ thông tin, đầu tư xây dựng... để nâng cao nghiệp vụ và kiến thức chuyên môn phục vụ công việc trong môi trường “số hóa”, để xứng đáng là người giữ vững nguồn sáng của quốc gia, đảm bảo an ninh năng lượng, phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong thời đại mới – thời đại vươn mình của dân tộc, góp phần thực hiện tốt Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của Bộ chính trị./.
