Thông tin giá điện

 1. Kiến thức cơ bản về giá điện 2TP:

1.1 Lý do nghiên cứu, triển khai áp dụng cơ chế giá bán lẻ điện hai thành phần

Hiện nay, cơ chế giá bán lẻ điện tại Việt Nam được xây dựng theo biểu giá một thành phần (thành phần điện năng) nên chưa phản ánh đầy đủ chi phí mà hệ thống điện phải bỏ ra để đảm bảo cung cấp điện liên tục, an toàn. Hệ thống điện quốc gia luôn phải duy trì một công suất dự phòng khổng lồ để đáp ứng nhu cầu vào giờ cao điểm. Chi phí đầu tư và bảo trì cho hạ tầng này không được phản ánh đầy đủ trong giá bán lẻ chỉ tính theo kWh.

Sự khác biệt trong đặc điểm phụ tải của khách hàng dẫn đến sự khác biệt về chi phí cung ứng điện (phần từ trước đến nay chưa được thể hiện trong cơ cấu giá), cụ thể được thể hiện ở hình sau:

Do đó theo cơ chế giá điện 2 thành phần số tiền khách hàng phải trả cần bao gồm hai phần:

(1) Phần công suất cực đại (Pmax) – phản ánh chi phí cố định vào đầu tư cơ sở hạ tầng điện, vận hành hệ thống để luôn thực hiện việc đảm bảo cung ứng điện;

(2) Phần điện năng tiêu thụ (kWh) – phản ánh chi phí biến đổi dựa trên hoạt động sản xuất và truyền tải điện năng.

Chi phí cho cả 2 thành phần này được xác định theo công thức:

Tổng tiền điện = (Đơn giá công suất × Pmax) + (Đơn giá điện năng × Sản lượng điện tiêu thụ)

Trong đó:

1. • Tiền điện tháng: Tổng tiền điện khách hàng theo giá điện 02 thành phần.
   • (Đơn giá công suất × Pmax): Là phần chi phí tính theo công suất cực đại mà khách hàng sử dụng, phản ánh khoản phí cố định cần có để duy trì hạ tầng luôn sẵn sàng đáp ứng nhu cầu sử dụng điện bất kỳ lúc nào. Đây là khoản phí tượng trưng cho "quyền được sử dụng" một mức công suất nhất định
   • Đơn giá công suất được tính bằng đơn vị đồng/kW/tháng.
   • Pmax: Là công suất cực đại của khách hàng trong tháng (kW) được xác định bởi công tơ đo đếm (là công suất trung bình trong khoảng thời gian tích phân có giá trị lớn nhất của tháng, khoảng thời gian tích phân hiện nay đang là 30 phút). Trường hợp bên mua điện ký một Hợp đồng cho nhiều công tơ đo đếm điện tại một địa điểm thì Pmax tính theo giá trị đo đếm được của từng công tơ.
   • (Giá điện năng × Sản lượng điện tiêu thụ): Là phần chi phí cho lượng điện năng thực tế tiêu thụ của khách hàng.
   • Đơn giá điện năng được tính bằng đơn vị đồng/kWh. Đơn giá này được thiết kế theo các khung giờ cao điểm, bình thường, và thấp điểm.
   • Sản lượng điện tiêu thụ là lượng điện năng tiêu thụ trong chu kỳ ghi chỉ số (kWh).

1.2. Cơ sở pháp lý triển khai:

Căn cứ Quyết định số 28/2014/QĐ-TTg ngày 07/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, tại điểm b khoản 1 Điều 5 quy định:

“Nghiên cứu xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt: Cơ chế giá bán điện hai thành phần gồm giá công suất và giá điện năng đối với các nhóm khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép.”

Tiếp theo tại Quyết định số 14/2025/QĐ-TTg ngày 29/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, ở khoản 6 Điều 3 quy định:

“Trường hợp giá bán lẻ điện có nhiều thành phần áp dụng cho các nhóm khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép được thực hiện theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.”

Thực hiện chủ trương cải tổ thị trường điện theo hướng cạnh tranh, Bộ Công Thương đã giao EVN triển khai cơ chế giá điện hai thành phần đối với các nhóm khách hàng có đủ điều kiện hạ tầng đo đếm.

Căn cứ Nghị định số 57/2025/NĐ-CP quy định về mua bán điện trực tiếp (DPPA), nhóm khách hàng sản xuất có sản lượng bình quân từ 200.000 kWh/tháng trở lên đủ điều kiện hạ tầng đo đếm được lựa chọn tham gia thử nghiệm.

Theo Văn bản số 7646/BCT-ĐL ngày 06/10/2025 của Bộ Công Thương, Bộ đã cho phép EVN triển khai thử nghiệm trên giấy (không thanh toán thực tế) cơ chế giá bán lẻ điện hai thành phần đối với nhóm khách hàng trên từ kỳ hóa đơn tháng 10/2025.

2. Các câu hỏi thường gặp của khách hàng:

(i) Ngành điện lấy bảng giá điện hai thành phần ở đâu? Dựa theo văn bản, Thông tư, Nghị định nào? Giá điện hai thành phần được tính toán trong thông báo dựa trên cơ sở nào, do cơ quan nào phê duyệt?

• Biểu giá điện hai thành phần được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) xây dựng trên cơ sở Quyết định số 28/2014/QĐ-TTg ngày 07/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ, tại điểm b khoản 1 Điều 5 quy định “nghiên cứu xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt việc áp dụng biểu giá bán lẻ điện hai thành phần gồm giá công suất và giá điện năng đối với các nhóm khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép”.
• Việc tính toán tiền điện trong thông báo thử nghiệm được EVN tính toán trên cơ sở dữ liệu đo đếm thực tế của khách hàng (Pmax và sản lượng điện năng) và việc triển khai thử nghiệm trên giấy giá bán lẻ điện hai thành phần đã được Bộ Công Thương chấp thuận cho thử nghiệm theo văn bản số 7646/BCT-ĐL ngày 06/10/2025.

(ii) Tại sao tôi phải áp dụng giá điện hai thành phần, trong khi biểu giá hiện nay vẫn đang áp dụng tốt? Nếu tôi không đồng ý tham gia, có bị bắt buộc không?

• Chương trình hiện nay chỉ là thử nghiệm trên giấy, không thanh toán thực tế, nhằm giúp khách hàng và ngành điện cùng đánh giá tác động trước khi triển khai chính thức.
• Việc tham gia thử nghiệm theo chương trình này hoàn toàn không ảnh hưởng đến hóa đơn tiền điện hiện hành, khách hàng không thanh toán theo giá hai thành phần trong giai đoạn này.
• Cơ chế giá điện hai thành phần được nghiên cứu nhằm phản ánh đúng chi phí thực tế của hệ thống điện, bảo đảm công bằng giữa các nhóm khách hàng, đồng thời khuyến khích sử dụng điện ổn định, tiết kiệm và hiệu quả.

(iii) Với doanh nghiệp theo mùa vụ hay nói chung là có chế độ sử dụng các thiết bị thất thường, tháng thấp điểm có Pmax nhỏ nhưng tháng cao điểm Pmax rất lớn — cơ chế hai thành phần có làm tổng chi phí cả năm tăng? Ngành điện hãy giải thích tôi được lợi gì từ việc này?

• Qua kết quả tính toán thử nghiệm, trong trường hợp chi phí ước tính theo cơ chế giá bán điện hai thành phần cao hơn so với giá điện hiện hành, khách hàng được khuyến nghị xem xét, điều chỉnh kế hoạch vận hành thiết bị điện theo hướng tối ưu, nhằm sử dụng điện hiệu quả và hạn chế phát sinh công suất cực đại không cần thiết.
• Việc bố trí, điều phối thời gian vận hành hợp lý, tránh vận hành đồng thời nhiều thiết bị có công suất lớn trong cùng một thời điểm gây tăng công suất cực đại (Pmax), sẽ giúp khách hàng tối ưu chi phí tiền điện khi áp dụng cơ chế giá điện hai thành phần, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và góp phần vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định hơn.
• Cụ thể hơn ta có thể xét tới đặc tính tiêu thụ điện của 2 khách hàng sau:

+ Ta có dữ liệu sử dụng điện của khách hàng PB06110014769 như sau:

 +  Ta có dữ liệu sử dụng điện của khách hàng PB05030071000 như sau:

 + Bảng so sánh tiền điện theo cơ chế 2 thành phần và giá điện hiện hành (QĐ 1279):+ Bảng so sánh tiền điện theo cơ chế 2 thành phần và giá điện hiện hành (QĐ 1279): 626.918

Hai khách hàng PB06110014769 – Công Ty xay xát lúa gạo Thảo Tiên và PB05030071000 – Công Ty CP Dệt Hạnh Phúc đều có tổng sản lượng điện trong 9 tháng đầu năm ở mức tương đương (trên 6 triệu kWh).

Tuy nhiên, xét về chế độ sử dụng điện:

• Công ty dệt Hạnh Phúc duy trì mức công suất cực đại (Pmax) ổn định, dao động từ khoảng 1.000 – 1.200 kW trong suốt 9 tháng. Nhờ sử dụng điện tương đối đều, khi áp dụng cơ chế giá điện 2 thành phần, tổng tiền điện phải trả thấp hơn so với tính theo đơn giá hiện hành (10,75 tỷ đồng so với 12,14 tỷ đồng).

• Ngược lại, Công ty xay xát gạo Thảo Tiên có chế độ sử dụng điện rất bất thường, Pmax thấp nhất ở tháng 6 chỉ ghi nhận giá trị 1.122 kW nhưng trong tháng 8 giá trị Pmax đạt được lên đến 2.802 kW. Với đặc điểm này, cơ chế giá điện 2 thành phần khiến tổng tiền điện của doanh nghiệp cao hơn đáng kể so với theo đơn giá hiện hành (11,4 tỷ đồng so với 12,6 tỷ đồng), đồng thời giá điện theo cơ chế 2 thành phần của khách hàng này cao hơn Công ty dệt Hạnh Phúc (12,6 tỷ đồng so với 10,7 tỷ đồng).

• Qua so sánh cho thấy, cơ chế giá điện 2 thành phần có xu hướng khuyến khích doanh nghiệp duy trì chế độ sử dụng điện ổn định, và tạo ra chênh lệch chi phí rõ rệt giữa các khách hàng có sản lượng tương đương nhưng hành vi sử dụng điện khác nhau.
• Một doanh nghiệp có thể duy trì biểu đồ phụ tải tương đối tốt có thể tiết kiệm được 155 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 1,4 tỉ đồng trong 9 tháng đầu năm. Đây là một con số có ý nghĩa, tác động trực tiếp đến lợi nhuận ròng và tăng cường khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

(iv) Pmax là gì? Pmax có ý nghĩa gì trong cơ chế giá điện hai thành phần? Ngành điện lấy Pmax ở đâu để tính hóa đơn?

• Pmax (công suất cực đại) là giá trị công suất lớn nhất mà khách hàng sử dụng trong tháng, được đo trực tiếp từ công tơ điện tử có chức năng ghi nhận công suất cực đại.
• Giá trị này được tự động truyền về hệ thống đo xa của ngành điện và sử dụng làm căn cứ tính toán phần giá công suất trong cơ chế hai thành phần.
• Khách hàng có thể kiểm tra, đối chiếu Pmax trên màn hình công tơ, hoặc thông tin trên hệ thống CSKH như Web/App.

(v) Giá công suất được tính theo P đăng ký hay P thực tế? Nếu Pmax thực tế thấp hơn đăng ký, khách hàng có được giảm tiền công suất hay không? Nếu lớn hơn thì như thế nào?

• Trong giai đoạn thử nghiệm, EVN sử dụng Pmax thực tế từ quá trình sử dụng điện trong tháng của khách hàng làm cơ sở tính toán hóa đơn công suất.

(vi) Có thể xem trực tiếp Pmax của mình ở đâu? Ngành điện sẽ hướng dẫn cụ thể cách tra cứu Pmax, hiển thị theo ngày / tháng / kỳ hóa đơn ra sao? Khi nào App/Web CSKH sẽ cập nhật dữ liệu Pmax theo thời gian thực hoặc gần thực, giúp khách hàng giám sát trong quá trình sản xuất?

• Ngành điện đang triển khai hiển thị giá trị Pmax trực tiếp trên màn hình công tơ để khách hàng tự theo dõi. Đồng thời, bổ sung chỉ số Pmax vào ứng dụng CSKH (App/Website) để khách hàng giám sát theo thời gian thực.
• Hướng dẫn chi tiết cách tra cứu Pmax sẽ được ngành điện gửi kèm theo thông báo kết quả tính toán thử nghiệm.

(vii) Đề nghị ngành điện sớm có kế hoạch tập huấn cho doanh nghiệp áp dụng giá điện 2 thành phần? Doanh nghiệp có được cung cấp tài liệu, hướng dẫn chi tiết để tính toán và so sánh chi phí theo giá hai thành phần không?

• Ngành điện sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức các hội nghị, khóa tập huấn hướng dẫn cụ thể cho doanh nghiệp về phương pháp tính toán, cơ chế giá điện hai thành phần và cách phân tích chi phí.
• Toàn bộ tài liệu, ví dụ minh họa và hướng dẫn chi tiết sẽ được gửi trực tiếp cho doanh nghiệp tham gia thử nghiệm và sẽ được cập nhật trên hệ thống CSKH như Web/App để khách hàng dễ dàng tra cứu, so sánh./.