An toàn điện

Điều đáng chú ý của văn bản này không chỉ nằm ở một chương trình hành động kéo dài 10 năm, mà ở cách đặt lại vị trí của an toàn điện trong đời sống kinh tế - xã hội. Nếu trước đây, an toàn điện thường được nhìn như một nội dung tuyên truyền hoặc xử lý sau sự cố, thì nay đã được đặt trong logic phòng ngừa dài hạn, gắn trực tiếp với mục tiêu bảo vệ con người, tài sản và góp phần vào sự phát triển bền vững của quốc gia. 

Đây là một chuyển dịch tư duy đáng chú ý. Khi điện hiện diện trong hầu hết hoạt động sinh hoạt, sản xuất và dịch vụ, rủi ro do điện không còn là câu chuyện thuần kỹ thuật. Một vụ chập điện hay tai nạn điện có thể kéo theo thiệt hại về người, tài sản, làm gián đoạn sản xuất và phát sinh chi phí xã hội lớn. Vì vậy, việc đưa an toàn điện vào một chương trình quốc gia với mục tiêu, chỉ tiêu và nhóm nhiệm vụ cụ thể cho thấy vấn đề này đã được nhìn nhận ở tầm quản trị phát triển, chứ không còn là một khâu xử lý sự vụ. Nhận định này là cách diễn giải từ quan điểm và mục tiêu của chương trình.

Quyết định 609 cũng cho thấy mức độ nghiêm túc của cách tiếp cận mới khi các mục tiêu được lượng hóa khá rõ. Đến năm 2035, chương trình phấn đấu giảm 50% số vụ cháy do chập điện và số vụ tai nạn do điện giật so với giai đoạn 2020–2025. Cùng với đó là mục tiêu 100% cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình được tư vấn, hướng dẫn tự đánh giá mức độ an toàn đối với hệ thống điện; 100% sản phẩm, hàng hóa là thiết bị điện được sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường được kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Khi các mục tiêu đã được đặt ra theo cách có thể đo đếm như vậy, an toàn điện rõ ràng không còn là lời nhắc nhở mang tính chung chung.

Một điểm đáng chú ý khác là chương trình không dừng ở tuyên truyền, mà gắn khá chặt với công nghệ, kiểm tra và kiểm soát thị trường. Nhiệm vụ trọng tâm của chương trình gồm rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về an toàn trong sử dụng điện; nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và các giải pháp kỹ thuật, quản lý để nâng cao mức độ an toàn; tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền; nâng cao năng lực cho lực lượng quản lý và tư vấn, hướng dẫn; đồng thời tăng cường hiệu quả kiểm tra về an toàn trong sử dụng điện và kiểm soát chất lượng sản phẩm thiết bị điện lưu thông trên thị trường. Chương trình cũng khuyến khích nghiên cứu, chuyển giao công nghệ để phát triển các thiết bị thông minh có khả năng cảnh báo chập cháy, rò điện và tự động ngắt mạch bảo vệ quá tải.

Giá trị nổi bật của Quyết định 609/QĐ-TTg vì vậy không nằm ở một khẩu hiệu mới, mà ở việc đưa an toàn điện về đúng vị trí của nó trong quản trị quốc gia. An toàn điện, theo tinh thần của chương trình, phải bắt đầu từ phòng ngừa, từ thói quen sử dụng, từ chất lượng thiết bị, từ cảnh báo sớm và từ trách nhiệm của cả hệ thống. Nói gọn lại, điểm đắt nhất của văn bản này là đã đặt an toàn điện thành một tiêu chí của phát triển bền vững, thay vì xem đó chỉ là phần việc kỹ thuật đứng bên lề tăng trưởng./.