Tiết kiệm điện

Điện mặt trời mái nhà kết hợp BESS: Giải pháp tối ưu hoá chi phí

Bộ Công Thương đang xây dựng Dự thảo Nghị định về điện mặt trời mái nhà. Dự thảo này cho phép các hình thức đấu nối linh hoạt, không phát lên lưới và xem xét nới lỏng các giới hạn về công suất lắp đặt. Đối với cơ chế điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, dự thảo đang lấy ý kiến để xem xét nâng tỷ lệ thanh toán cho phần điện dư phát ngược lên lưới từ 20% lên 50% theo giá điện thị trường.

Về mặt kỹ thuật, hệ thống lưu trữ năng lượng (Battery Energy Storage System – BESS) là giải pháp then chốt. Nhiều doanh nghiệp hiện nay không chỉ lắp đặt điện mặt trời mái nhà thuần túy mà đã kết hợp với BESS để tối ưu chi phí.

Về bài toán kinh tế, các chuyên gia đã tính toán các kịch bản hoàn vốn. Đối với hộ gia đình tại khu vực phía Nam, nếu một hộ tiêu thụ khoảng 2 triệu đồng tiền điện/tháng, khi đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp BESS, thời gian hoàn vốn khoảng 3,5 đến 5,5 năm. Nếu không đầu tư hệ thống lớn để đáp ứng 100% nhu cầu, khách hàng có thể lắp đặt ở mức vừa đủ để cắt giảm các bậc thang giá cao. Đây là cách điều chỉnh hành vi tiêu dùng mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Đối với doanh nghiệp khu công nghiệp, hiệu quả còn rõ ràng hơn do quy mô lớn. Trước đây, thời gian hoàn vốn khoảng 7 năm thì nay chỉ còn 3,5 đến 5,5 năm. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý các quy định về an toàn kỹ thuật khi lắp đặt công suất lớn trên mái nhà xưởng; đồng thời nên theo dõi chu kỳ phụ tải 30 phút để tính toán tối ưu: lưu trữ năng lượng ban ngày để phát vào giờ cao điểm buổi tối, giúp làm phẳng biểu đồ phụ tải và nâng cao hiệu quả vận hành.

Hiện nay, trên địa bàn 8 tỉnh, thành phố phía Nam đã có 1.581 nguồn ĐMTMN tự sản tự tiêu với tổng công suất 443MWp đã lắp đặt, đi vào vận hành với lượng điện năng tương đương 1% thương phẩm.

Tiết kiệm điện: Ích nước – lợi nhà

Nhiều người thắc mắc tại sao các ngành khác khuyến khích khách hàng sử dụng nhiều, còn ngành Điện lại luôn khuyến nghị sử dụng tiết kiệm. Thực tiễn cho thấy, năng lượng nói chung hay điện nói riêng đều là hữu hạn, không phải vô hạn. Kể cả các nguồn như gió hay mặt trời, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu hoàn vốn đầu tư, thiết bị không thể vận hành vĩnh viễn, chi phí cho tiết kiệm thường hiệu quả hơn so với đầu tư để sản xuất nên việc sử dụng phải hướng tới tiết kiệm và hiệu quả. 

Thực tế, việc tiết kiệm điện đã góp phần bảo đảm cung ứng điện trong những năm qua và sẽ tiếp tục được thực hiện thường xuyên, liên tục trong năm 2026 và giai đoạn tới.

Với EVNSPC, công tác tiết kiệm điện được triển khai đồng bộ, hướng tới tất cả các nhóm đối tượng khách hàng. 

Đối với hộ gia đình, các Công ty Điện lực đẩy mạnh tuyên truyền, phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Trường học… để nâng cao nhận thức, hướng dẫn các giải pháp thực hành tiết kiệm điện.

Đối với khách hàng doanh nghiệp, các Công ty Điện lực vừa đẩy mạnh tuyên truyền, vừa phối hợp, tư vấn khách hàng triển khai nhiều giải pháp như: lắp đặt biến tần, duy trì bảo trì, bảo dưỡng hệ thống; đầu tư dây chuyền công nghệ tiết kiệm năng lượng; giảm chiếu sáng ở những khu vực không cần thiết…

Ngoài ra, EVNSPC đã phối hợp với Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) xây dựng công cụ kiểm toán năng lượng miễn phí áp dụng cho doanh nghiệp trên toàn quốc. EVNSPC là đơn vị đầu tiên triển khai, đóng vai trò kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước và khách hàng. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động cập nhật dữ liệu để hệ thống xác định những khu vực chưa đạt tiêu chuẩn và đưa ra biện pháp khắc phục.

Đặc biệt, tiết kiệm năng lượng, lắp đặt điện mặt trời mái nhà mang lại rất nhiều lợi ích cho doanh nghiệp.

Thứ nhất, tiết kiệm được chi phí đầu vào, doanh nghiệp sẽ giảm giá thành và tăng khả năng cạnh tranh.

Thứ hai, khi lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, doanh nghiệp sẽ giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng bên ngoài. Những biến động địa chính trị trên thế giới cho thấy rủi ro nguồn cung năng lượng có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh tế. Khi có thêm nguồn năng lượng tái tạo và thực hiện tiết kiệm điện, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong sản xuất. 

Thứ ba, đối với doanh nghiệp xuất khẩu, các chứng chỉ xanh ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc để thâm nhập các thị trường tiềm năng như châu Âu, Mỹ.

Thứ tư, thực hiện tiết kiệm điện góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia./.