Nhận thức được hiện trạng gia đình Việt Nam và vai trò to lớn của gia đình trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) đất nước, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 72/QĐ-TTg ngày 4-5-2001 lấy ngày 28-6 hàng năm là Ngày gia đình Việt Nam.
Xã hội càng phát triển, cuộc sống càng bận rộn thì người ta càng cần tìm về với “điểm tựa quan trọng”, đó chính là gia đình. Nơi ấy có tình yêu thương, sự đùm bọc, chia sẻ và bao dung như tiếp thêm cho mỗi người sức mạnh để nỗ lực phấn đấu. Đó cũng là lý do cắt nghĩa vì sao những giá trị, truyền thống tốt đẹp của gia đình luôn “tỏa sáng” trong cuộc sống hiện đại, dẫu có trải qua bao thăng trầm, biến cố...
Gia đình truyền thống Việt Nam trải qua bao đời đã kết tinh những giá trị tốt đẹp, thể hiện bản sắc văn hóa của dân tộc như: kính già, yêu trẻ, kính trên, nhường dưới, con cháu hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, anh em thuận hòa, vợ chồng thủy chung, xây dựng gia đình văn minh, bình đẳng, hạnh phúc... Trong tâm thức của người Việt, mái ấm gia đình là cái nôi sinh thành, dưỡng dục, để rồi dù khôn lớn và có thành đạt đến mấy, người ta vẫn luôn ghi tạc trong lòng công ơn “trời biển” ấy. Chính “tinh túy” của gia đình, tình thương và lời dạy bảo của cha mẹ đã gieo vào lòng mỗi người một lẽ sống, một nguồn mạch nhân văn.
Một cuộc điều tra xã hội học do Viện Nghiên cứu Thanh niên thực hiện cho thấy: thiết chế gia đình Việt Nam đang chuyển tiếp từ truyền thống sang hiện đại, song nó vẫn tương đối ổn định và được tôn trọng. Những quan niệm cơ bản về vị trí, vai trò của gia đình đối với sự tồn tại, phát triển của cá nhân và đất nước vẫn còn nguyên giá trị. Người Việt luôn sống gắn bó với gia đình.
Lẽ tất yếu, khi xã hội phát triển, cuộc sống hiện đại, văn minh hơn thì hình thái gia đình cũng có những thay đổi. Nếu trước đây, những gia đình tứ đại, tam đại đồng đường không phải là chuyện hiếm gặp ở nước ta thì nay, phổ biến hơn là gia đình hai thế hệ (cha mẹ - con cái), thậm chí mô hình gia đình khuyết thiếu cũng xuất hiện ngày một nhiều. Bên cạnh đó, mặt trái của cơ chế thị trường đã khiến gia đình Việt Nam phải đối mặt với những thách thức đáng kể. Đó có thể là lối sống thực dụng, xem nhẹ đạo đức gia đình truyền thống. Không hiếm gặp những trường hợp đau lòng như con cái bất hiếu với cha mẹ; vợ chồng bất hòa, bạo hành, ly hôn; chưa kể các tệ nạn xã hội như mại dâm, ma túy vẫn đe dọa, rình rập ngoài “cửa ngõ” của mỗi gia đình, nhất là thế hệ trẻ. Thực trạng ấy càng cho thấy, việc giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống gia đình là vô cùng quan trọng và trở thành đòi hỏi cấp bách trong cuộc sống hiện nay.
Người đàn ông sau buổi làm trở về nhà đúng giờ, quan tâm chăm sóc vợ con. Người phụ nữ luôn phát huy vai trò “giữ lửa” cho tổ ấm. Sự chu đáo của mẹ, lời chỉ bảo ân cần của cha, cha mẹ dành nhiều thời gian hơn cho con cái, quan tâm, lắng nghe những tâm sự của con, để kịp thời có cách giáo dục con đúng đắn. Bữa cơm với đủ các thành viên trong gia đình sum vầy. Dịp cuối tuần cả nhà cùng dọn dẹp nhà cửa, vườn tược hoặc tổ chức đi chơi xa để thư giãn, giải trí sau những ngày làm việc, học tập căng thẳng... Tất cả sẽ góp phần mang lại “sức sống mới” và gắn từng thành viên trong gia đình trong mối liên kết bền chặt, cùng “cộng đồng trách nhiệm” và vun đắp tình yêu thương. Bởi vậy, dẫu cuộc sống có biến thiên thế nào thì gia đình vẫn là nơi vừa gần gũi, vừa thiêng liêng. Đấy là “nguồn cội yêu thương” để mỗi người dù có đi đâu, làm gì, thành đạt ra sao thì “đi mãi rồi cùng quay về”. Hãy cùng nhau nâng niu, trân trọng, vun đắp cho mái ấm của mình.
Chiến lược gia đình Việt Nam thời kỳ CNH-HĐH là xây dựng mô hình gia đình ít con, no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc. Nhiều chính sách, dự án hỗ trợ cho gia đình đã được các ban, ngành tích cực thực hiện như: cho vay vốn phát triển kinh tế, khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ dưới 6 tuổi, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo, giải quyết việc làm cho phụ nữ, vận động xây dựng quỹ bảo trợ trẻ em, giải quyết tình trạng trẻ em lang thang v.v... Cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa cũng có những bước đi tích cực để thúc đẩy phong trào xây dựng gia đình văn hóa (GĐVH), lấy xây dựng GĐVH làm nền tảng để xây dựng một xã hội tiến bộ, lành mạnh, từng bước đẩy lùi tệ nạn xã hội. Đặc biệt, ngày Gia đình Việt Nam được cán bộ và nhân dân đón nhận và hưởng ứng sôi nổi. Mỗi năm đến ngày 28-6, các địa phương lại rộ lên nhiều hình thức hoạt động phong phú như giao lưu gia đình văn hóa, thi nấu ăn, thi đấu thể thao, thời trang gia đình, tìm hiểu kiến thức hôn nhân gia đình, tặng quà cho con em có thành tích học tập xuất sắc v.v... Ngày Gia đình Việt Nam đang trở thành một sinh hoạt văn hóa cộng đồng lành mạnh, động viên mọi người thể hiện tình thương yêu và trách nhiệm đối với tổ ấm của mình, đồng thời cũng là trách nhiệm đối với tưong lai của dân tộc.
Công tác chăm lo cho gia đình những năm qua đã được Chính phủ quan tâm một cách toàn diện, với nhiều biện pháp và nhiều hình thức đa dạng. Nhưng dẫu sao sự chăm lo của Nhà nước và các tổ chức xã hội cũng không thể thay thế cho vai trò chủ động của các thành viên trong gia đình. Vì vậy, mỗi người chúng ta hãy thắp sáng tình yêu thương trong mỗi gia đình, giữ gìn thuần phong mỹ tục, đề cao những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Dù là ở thời đại nào, chỉ có tình yêu thương mới sưởi ấm được trái tim con người và mới mang lại cho con người hạnh phúc.
