Dự án điện hạt nhân tại Ninh Thuận sẽ xây dựng hai nhà máy, một tại thôn Vĩnh Trường xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam. Nhà máy số hai sẽ được xây dựng tiếp ở tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải.
Trong đoàn đại diện nhân dân địa phương đi thăm nhà máy điện hạt nhân ở Nhật Bản, ông Nguyễn Thành Du - trưởng thôn Vĩnh Trường, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận - hồ hởi kể: “ Ở bển nhà máy sạch lắm, ít người làm. Tôi được đi cạnh các lò “hạt nhân” đang hoạt động mà có làm sao. Giáp nhà máy dân vẫn ở sinh hoạt bình thường. Được đi thăm quan, nhìn tận nơi, hiểu cặn kẽ tui về tuyên truyền trong xóm, bà con vui, quyết tâm ủng hộ chủ trương xây dựng nhà máy của Đảng và Chính phủ. Chỉ mong dự án sớm triển khai thôi”. Trong xóm của ông Du, được đi Nhật còn có già làng Nguyễn Văn Lậy, ông khen nhiều, chuyến đi là kỷ niệm đặc biệt, làm nông cả đời lại “xuất ngoại”, chuyện lạ trong xóm. Nhưng khổ nhất là ăn không hợp khẩu vị, họ ăn sống, mình thì quen nấu chín, họ ăn gia vị, còn mình thì thèm nước mắm, may mà cô phiên dịch có gói ruốc thịt để ăn thêm với cơm. Nhưng vui, nhà máy họ đẹp, nhiều khách du lịch tham quan nên dân quanh vùng sống khỏe. Tôi hỏi vui: Thế nhà máy xây dựng xong, bác sẽ làm gì? Ông trả lời ngay: Tôi sẽ làm dịch vụ cho khách”. Dân mình bây giờ cũng “thị trường” ghê. Trộm nghĩ.
Theo ông Du, bà con ban đầu sợ lắm, cứ nghĩ đến quả bom nguyên tử Mỹ thả vào nước Nhật hồi thế chiến thứ 2 mà kinh. Nhưng sau nhiều cuộc hội thảo, hộ dân trong xóm được dự và báo chí tuyên truyền, nay lại được đi tham quan tận nơi các nhà máy đang hoạt động thì yên tâm lắm, bà con đồng thuận cao, nghe theo Đảng và Chính phủ sẵn sàng giao đất để xây dựng nhà máy - ông Du khẳng định.
Thôn Vĩnh Trường đợt này sẽ phải di dời hết. Cả thôn có hơn 100 hộ với 692 nhân khẩu, Trưởng thôn Du khẳng định quyết tâm không để phát sinh nhân khẩu nơi mới tách hộ, xât dựng cơi nới để đòi đền bù cao. Xã Phước Dinh có tới 75% dân số sống bằng ngư nghiệp, 10% buôn bán lẻ, 10% nông nghiệp và 5% là nghệ lặn biển bắt tôm hùm giống. Nghề lặn biển đã có từ lâu, hoạt động vào tháng 10 âm lịch cho tới tháng 12 (tức 3 tháng). Theo ông Du, trung bình mỗi ngày kiếm cũng được hơn 300.000 đồng, ngày cao nhất cũng kiếm được tiền triệu.
Tại thôn Thái An, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải - nơi dự kiến sẽ xây dựng nhà máy số 2. Khác với xã Phước Dinh, xã Vĩnh Hải có tới 75% làm nông nghiệp trồng nho, tỏi, ớt - đặc sản của tỉnh Ninh Thuận nổi tiếng cả nước. Xã có trên 5.000 nhân khẩu, 1.500 hộ với 5 thôn. Cũng như bà con ở xã Phước Dinh, bà con ở đây rất đồng thuận với chủ trương của Đảng và Chính phủ, sẵn sàng di cư nơi ở mới, nguyện vọng có đất để “Định canh, định cư”. Ông Nguyễn Văn Lâm - Phó Chủ tịch xã cũng vừa được đi tham quan bên Nhận về kể: “Nhật họ tái định cư hay lắm, nhà đổi nhà tốt hơn, đất canh tác được cấp đủ như trước, có hướng dẫn trồng cây gì, nuôi con gì, cho phù hợp với thổ dưỡng mới. Làm việc với ông Đỗ Hữu Nghị - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận được biết, cơ bản tỉnh sẽ chiều theo ý của bà con, xã Phước Dinh có nghề biển sẽ bố trí định cư sát biển, xã Vĩnh Hải trọng tâm là nông nghiệp sẽ bố trí nơi có đất, nước, để canh tác ổn định nghề, đời sống của bà con. Quyết tâm nơi ở mới của bà con sẽ tốt hơn nơi ở cũ, có đầy đủ cơ sở hạ tầng, điện, đường, trường học, bệnh viên, chợ được xây dựng, đồng bộ ngay từ đầu. Khu dân cư sẽ có quy định thiết kế chuẩn. Còn nội thất điều kiện sử dụng sẽ tùy từng gia đình bố trí hợp với hoàn cảnh sinh hoạt riêng. Trước mắt, chúng tôi sẽ kiên quyết ngăn chặn sự chuyển nhượng, lấn chiếm, xây dựng trái phép làm méo mó, thiên lệch mất công bằng trong công việc đền bù, gây mất ổn định, lòng tin của nhân dân với Đảng, Chỉnh phủ. Hồi Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết về thăm, bà con đã tỏ rõ quyết tâm ủng hộ dự án, đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích của mình. Chủ tịch cảm động cảm ơn bà con đã biết hy sinh lợi ích cục bộ vì lợi ích chung của toàn xã hội, phát triển của đất nước - ông Nghị nói.
Tại sao xây dựng nhà máy Ninh Thuận?
Tại thời điểm này, theo ông Tnomas Mazour - đại diện Cơ quan năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) - nhà máy điện nguyên tử đang được xây tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhiều nhất là tại Mỹ với 32 nhà máy, Nga 8, Trung Quốc 6, Hàn Quốc 4… Việt Nam hiện là một trong những quốc gia đã xây dựng được sự đồng thuận và duy trì ý chí phát triển nhà máy điện hạt nhân. Đặc biệt, đã thành lập được “sàn thông tin” về chương trình phát triển điện hạt nhân, nơi quy tụ ý kiến nhiều chiều, như vậy các nhà quản lý có thể kịp thời sửa đổi nội dung chiến lược, điều chỉnh riêng. Tư vấn viện năng lượng đã tổ chức rất nhiều đoàn đi khảo sát thực địa tại nhiều địa phương, với tiêu chí vị trí xây dựng nhà máy điện hạt nhân phải tận dụng được các ưu điểm cơ bản là thuận lợi cho việc xây dựng và dấu nối lên lưới, vị trí xây dựng phải gần cảng có đủ năng lực tiếp nhận tàu chở thiết bị siêu trường siêu trọng, cũng như nguồn nước làm mát và bền vững của địa chất… Ngoài ra, các tỉnh phía Nam có nhu cầu tiêu thụ điện lớn và thiếu các nhà máy sản xuất điện. Ngoài Bắc, sau khi hoàn thành công trình thủy điện Sơn La, Lai Châu có thể đáp ứng khá tốt. Việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận còn giúp giảm thiểu tiêu hao điện trong quá trình vận hành. Tất cả các yếu tố cơ bản để xây dựng nhà máy thì tỉnh Ninh Thuận đã đáp ứng đủ. Báo cáo được Quốc hội thông qua vào khoảng đầu năm 2009. Việt Nam đã bước vào giai đoạn mời thầu, thực hiện các dự án hỗ trợ kỹ thuật và phát triển cơ sở hạ tầng cho điện hạt nhân. Tư vấn Viện Năng lượng đã tổ chức đoàn công tác vào làm việc với tỉnh Ninh Thuận đề nghị được giúp đỡ trong công tác thu thập số liệu phục vụ lập báo cáo. Tỉnh đã tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho đoàn công tác, trực tiếp giao nhiện vụ cho Sở Công Thương dẫn đi cùng làm việc với các sở ban ngành của tỉnh. Qua đó Tư vấn Viện Năng lượng đã thu thập các số liệu về quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH địa phương, quy hoạch về đất đai, tài nguyên, cơ sở hạ tầng, cũng như điều tra sơ bộ xác định các công trình văn hóa lịch sử tại hai xã Phước Dinh và Vĩnh Hải là những nơi dự kiến đắt nhà máy điện hạt nhân. Cũng trong năm 2009, Bộ Công Thương đã gửi hồ sơ tới 7 hộ và Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Thuận để lấy ý kiến góp ý về những vấn đề liên quan thuộc chức năng quản lý của mình đối với Hồ sơ báo cáo quy hoạch địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 do Viện Năng lượng lập đã được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) trình duyệt. Bộ Công Thương đã nhận được ý kiến góp ý về những vấn đề liên quan và tỉnh Ninh Thuận. Tất cả đã được Tư vấn Viện Năng lượng giải trình gửi Bộ Công Thương. Bộ tiến hành thẩm định lại theo quy định, đến ngày 20/7/2010 đã ký phê duyệt quy hoạch địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận tại 2 địa điểm Phước Dinh và Vĩnh Hải. Vừa qua, tại Ninh Thuận Bộ đã cùng với tỉnh Ninh Thuận công bố bản quy hoạch trên trong sự chào đón, phấn khởi của nhân dân hai xã. Dự án xây dựng hai nhà máy tổng công suất 4000MW
Điện hạt nhân an toàn và rẻ
Tiếp xúc với bà con trong vùng dự án, được dự các cuộc hội thảo, đa số rất tin tưởng công nghệ tiên tiến hiện nay. Theo sự chỉ đạo phát triển điện hạt nhân trong chiến lược ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2020 do Thủ tướng ký ngày 3/1/2006, chúng ta sẽ chọn công nghệ hiện đại đã được kiểm chứng để đảm bảo độ an toàn. Với loại công nghệ này, xác suất xẩy ra sự cố nghiêm trọng làm hỏng vùng hoạt động của lò phản ứng hạt nhân là rất nhỏ. Hơn nữa, nếu sự cố xẩy ra thì tất cả các chất phóng xạ sẽ bị giam hãm trong nhà không thể phát tán ra bên ngoài. Trong điều kiện vận hành bình thường thì không ảnh hưởng tới con người và môi trường. Còn vấn đề xử lý chất phóng xạ sẽ áp dụng công nghệ hiện đại của nước ngoài, được nhập đồng bộ trong hợp đồng xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Riêng giá điện, so sánh điện hạt nhân với các nhà máy chạy khí (tua bin khí hỗ hợp, nhiệt điện khí), nhiệt điện than (nội địa và than nhập), trong trường hợp hệ số chiết khấu 10%, với suất đầu tư 1676 USD/Kwe thì giá điện của hạt nhân là 3,52 cent/KWh, điện than nhập 4,28 cent/KWh điện khí hóa lỏng nhập 5,0 cent/KWh, điện khí nhập 4,23 cent/KWh và điện khí nội địa 4,0 cent/KWh. Do vậy, giá điện hạt nhân rẻ và càng rẻ hơn khi chúng ta xây dựng nhiều tổ máy cùng một địa điểm (từ 4-6 tổ máy). Nước ta, trước tình hình nguồn nhiên liệu dùng cho sản xuất điện đang cạn kiệt dần, phát triển điện hạt nhân là để phục vụ một phần thiếu hụt do chính nhu cầu của chúng ta. Như vậy không chỉ một tỉnh Ninh Thuận mà con nhiều nơi, nhiều nhà máy nữa cần phải xây dựng. Theo tính toán nghiên cứu tiền khả thi, đến năm 2020 chúng ta sẽ có khoảng từ 2.000 MW 4.000 MW điện hạt nhân. Khi đó, sản lượng điện hạt nhân mới chiếm tỷ trọng 7-9% trong tổng sản lượng điện năng của Việt Nam.
Tại buổi công bố bản quy hoạch xây dựng hai Nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận, bà con trong vùng dự án phấn khởi, đồng tình đón nhận chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ. Họ hiểu đây là một xu thế tất yếu để Việt Nam phát triển.
Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1: Nằm ven biển, tại xã Phước Dinh huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Tổng diện tích kỹ thuật nhà máy là 161ha. Khu vực cách ly an toàn nhà máy bán kính 1km từ hàng rào trên đất liền: 379ha. Như vậy, tổng diện tích chiếm đất trên đất liền là 540ha, cộng thêm 310ha diện tích mặt nước ngoài biển. Các tổ máy sẽ được vận hành thương mại vào các năm 2020 và 2021.
Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2: Nằm ven biển, tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh thuận, cách TP. Phan Rang – Tháp Chàm 20km về phía Nam, cách TP. HCM 380km. Tổng diện tích chiếm đất khoảng 556 ha trên đất liền, bao gồm diện tích xây dựng 15 và khu vực cách ly an toàn 401ha (bán kính 1km từ hàng rào). Các máy sẽ được vận hành thương mại lần lượt các năm 2021 và 2022.
